Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Τεντ Τσιανγκ (Ted Chiang), Ο Προβλεπτής (τίτλος πρωτοτύπου: What’s Expected of Us)


Ο Ted Chiang είναι πολυβραβευμένος συγγραφέας επιστημονικής φαντασίας. Κινεζικής καταγωγής και γεννημένος στην Αμερική, είναι συγγραφέας σύντομων ιστοριών και λίγο μεγαλύτερων κειμένων. Το άθροισμα όλων όσων έχει γράψει δεν ξεπερνά τα 15 κείμενα. Με αυτήν την ελάχιστη ποσότητα γραπτών έχει κερδίσει δεκάδες σημαντικά βραβεία επιστημονικής φαντασίας, ανάμεσά τους τέσσερις φορές το βραβείο Hugo και τέσσερις φορές το βραβείο Nebula, που αποτελούν τα πλέον προβεβλημένα στο χώρο. Παγκόσμια γνωστός έγινε κυρίως όταν το 2016 το σύντομο διήγημά του “Story of your life“ αποτέλεσε τη βάση για την ατμοσφαιρική ταινία επιστημονικής φαντασίας “The arrival” με σκηνοθέτη τον Denis Villeneuve (η ταινία είναι εξίσου βαθυστόχαστη όσο και η πρωτότυπη ιστορία. Βλ. για κριτική http://flix.gr/cinema/arrival-review.html). Όσο είμαι σε θέση να γνωρίζω (από ένα πρόχειρο ψάξιμο στη google) στα ελληνικά έχει μεταφραστεί η συλλογή του “Stories of your life and others”, για την οποία πάτα τον σύνδεσμο https://www.politeianet.gr/books/9789600447637-chiang-ted-kedros-istories-tis-zois-sou-264747. Η ιστορία που μεταφράζω εδώ δεν περιλαμβάνεται σ’ αυτή τη συλλογή. Το βασικό της θέμα είναι η οντολογική έλλειψη της ελεύθερης βούλησης, αυταπάτη πάνω στην οποία στηρίχτηκε ο πολιτισμός και η ψευδαίσθηση της ανθρώπινης ταυτότητας.

Ο ΠΡΟΒΛΕΠΤΗΣ

[Τίτλος πρωτοτύπου: What’s Expected of Us]

Αποτελεί μια δύσκολη επιλογή...
Αυτό το μήνυμα είναι μια προειδοποίηση. Παρακαλώ διαβάστε το με προσοχή.
Μέχρι τώρα πιθανώς θα έχετε δει έναν Προβλεπτή. Εκατομμύρια από αυτούς θα έχουν πουληθεί κατά τη στιγμή που διαβάζετε αυτά τα λόγια. Για όσους δεν έχουν δει έναν, πρόκειται για μια μικρή συσκευή, σαν το τηλεχειριστήριο με το οποίο ανοίγεις την πόρτα του αυτοκινήτου σου. Τα μοναδικά του χαρακτηριστικά  είναι ένα κουμπί κι ένα μεγάλο πράσινο φωτάκι. Το φως ανάβει, αν πατήσεις το κουμπί. Πιο συγκεκριμένα: το φως ανάβει ένα δευτερόλεπτο προτού πατήσεις το κουμπί.
Οι περισσότεροι λένε ότι όταν τον δοκιμάζουν για πρώτη φορά, νιώθουν σαν να παίζουν ένα παράξενο παιχνίδι, το οποίο έχει ως σκοπό να πατήσεις το κουμπί, αφού δεις το φως, και το οποίο είναι εύκολο να το παίξεις. Αλλά όταν προσπαθήσεις να παραβιάσεις τους κανόνες, συνειδητοποιείς ότι δεν μπορείς. Αν προσπαθήσεις να πατήσεις το κουμπί δίχως να έχεις δει το φως, το φως εμφανίζεται αμέσως και, ανεξάρτητα από το πόσο γρήγορα θα κάνεις την κίνηση, ποτέ δεν προλαβαίνεις να πατήσεις το κουμπί παρά μόνο αφού έχει περάσει πρώτα ένα δευτερόλεπτο. Αν περιμένεις για το φως, έχοντας σκοπό να μην πατήσεις το κουμπί στη συνέχεια, το φως δεν εμφανίζεται ποτέ. Ό,τι και να κάνεις το φως πάντοτε προηγείται από το πάτημα του κουμπιού. Δεν υπάρχει τρόπος να ξεγελάσεις έναν Προβλεπτή.

Η καρδιά  κάθε Προβλεπτή είναι ένα κύκλωμα με αρνητική χρονοκαθυστέρηση. Στέλνει ένα σήμα πίσω στο χρόνο. Οι πλήρεις συνέπειες αυτής της τεχνολογίας θα γίνουν εμφανείς αργότερα, όταν θα επιτευχθούν αρνητικές χρονοκαθυστερήσεις μεγαλύτερες από ένα δευτερόλεπτο, όμως αυτό δεν αποτελεί το θέμα αυτής της προειδοποίησης. Το άμεσο πρόβλημα είναι ότι οι Προβλεπτές  αποδεικνύουν πως δεν υπάρχει ελεύθερη βούληση.
Πάντοτε υπήρχαν επιχειρήματα που αποδείκνυαν ότι η ελεύθερη βούληση αποτελεί μια ψευδαίσθηση. Άλλα από αυτά τα επιχειρήματα ήταν βασισμένα στην καθαρή φυσική, άλλα στην καθαρή λογική. Οι περισσότεροι άνθρωποι συμφωνούν ότι αυτά τα επιχειρήματα δεν μπορούν να καταρριφθούν, αλλά κανένας δεν αποδέχτηκε ποτέ πραγματικά αυτό το συμπέρασμα. Η εμπειρία της ελεύθερης θέλησης είναι τόσο δυνατή, που δεν μπορεί ένα επιχείρημα να την διαγράψει. Αυτό που χρειάζεται είναι μια επίδειξη και αυτήν ακριβώς την επίδειξη προσφέρει ένας Προβλεπτής.
Με τρόπο τυπικό ένας άνθρωπος παίζει με τον Προβλεπτή με τρόπο ψυχαναγκαστικό για αρκετές μέρες, επιδεικνύοντάς τον στους φίλους του και επιχειρώντας διάφορα τεχνάσματα για να ξεγελάσει τη συσκευή. Το άτομο μπορεί να φανεί ότι χάνει το ενδιαφέρον του γι’ αυτό, αλλά κανείς δεν μπορεί να ξεχάσει τι σημαίνει. Κατά τη διάρκεια των επόμενων εβδομάδων αφομοιώνονται σταδιακά οι συνέπειες από την κατανόηση του δεδομένου ότι το μέλλον είναι αμετάβλητο. Ορισμένοι άνθρωποι, κατανοώντας ότι οι επιλογές τους δεν έχουν νόημα, αρνούνται  ολότελα να κάνουν επιλογές. Δεν εμπλέκονται πλέον σε  αυθόρμητη δραστηριότητα. Τελικά το ένα τρίτο όσων παίζουν με έναν Προβλεπτή  πρέπει να μπουν στο νοσοκομείο, επειδή δεν τρέφουν πια τον εαυτό τους. Το τελικό στάδιο αποτελεί η ακινητική αλαλία, ένα είδος άγρυπνου κώματος. Οι ασθενείς μπορούν να ακολουθήσουν την κίνηση με τα μάτια τους και να αλλάξουν θέση περιστασιακά, αλλά τίποτε περισσότερο. Η δυνατότητα για κίνηση παραμένει, ωστόσο έχει χαθεί το κίνητρο. Προτού οι άνθρωποι αρχίσουν να παίζουν με τους Προβλεπτές, η ακινητική αλαλία ήταν πολύ σπάνια, αποτέλεσμα καταστροφής της περιοχής του εγκεφάλου που λέγεται εμπρόσθιο προσαγώγιo. Τώρα εξαπλώνεται σαν ένας διανοητικός λοιμός. Οι άνθρωποι συνήθιζαν να κάνουν εικασίες για μια σκέψη που καταστρέφει αυτόν που σκέφτεται, κάποιον  άφατο τρόμο βγαλμένο από τα έργα του Λάβκραφτ, ή για μια πρόταση του τύπου του Γκέντελ που κάνει να καταρρεύσει το ανθρώπινο λογικό σύστημα. Αποδεικνύεται τελικά ότι αυτή η αποδιοργανωτική σκέψη είναι μια που την έχουμε συναντήσει όλοι: πρόκειται για την ιδέα ότι η ελεύθερη βούληση δεν υπάρχει. Απλώς δεν ήταν επιβλαβής μέχρι τη στιγμή που έγινε πιστευτή.
Οι γιατροί προσπαθούν να συζητήσουν με τους ασθενείς όσο ακόμη αυτοί ανταποκρίνονται στη συζήτηση. Λένε λογικά ότι όλοι  ζούσαμε ευτυχισμένες, δραστήριες ζωές και πριν, μολονότι και τότε δεν είχαμε ελεύθερη βούληση. Γιατί θα έπρεπε να αλλάξει οτιδήποτε; «Καμιά πράξη από αυτές που έκανες τον προηγούμενο μήνα δεν ήταν ελεύθερα επιλεγμένη σε σχέση με κάποια που έκανες σήμερα», θα  έλεγε ένας γιατρός. «Μπορείς να συνεχίσεις να συμπεριφέρεσαι με αυτό τον τρόπο ακόμη και τώρα». Οι ασθενείς με απαράλλακτο τρόπο απαντούν: «μα τώρα ξέρω». Και ορισμένοι από αυτούς δεν ξαναλένε ποτέ τίποτα.
Ορισμένοι ισχυρίζονται ότι το γεγονός πως ο Προβλεπτής προκαλεί αυτή την αλλαγή στη συμπεριφορά σημαίνει ότι πράγματι έχουμε ελεύθερη βούληση. Ένα αυτόματο δεν μπορεί να αποθαρρυνθεί, παρά μόνο μια ελεύθερα σκεπτόμενη οντότητα. Το γεγονός ότι ορισμένα άτομα καταλήγουν στην ακινητική αλαλία, ενώ άλλα άτομα όχι, υπογραμμίζει ακριβώς την σημασία της δυνατότητας επιλογής.
Δυστυχώς αυτού του είδους η λογική είναι λανθασμένη. Κάθε μορφή συμπεριφοράς είναι συμβατή με τον ντετερμινισμό. Ένα δυναμικό σύστημα μπορεί να πέσει σ’ ένα πεδίο βαρύτητας και να ακινητοποιηθεί σ’ ένα σταθερό σημείο, ενώ κάποιο άλλο επιδεικνύει επ’ αόριστον χαοτική συμπεριφορά. Και τα δύο ωστόσο είναι εντελώς ντετερμινιστικά.
Σας μεταδίδω αυτή την προειδοποίηση ευρισκόμενος λίγο παραπάνω από έναν χρόνο στο μέλλον σας. Είναι το πρώτο μακροσκελές μήνυμα που ελήφθη, όταν κυκλώματα με αρνητικές χρονοκαθυστερήσεις στο εύρος μεγαδευτερολέπτου χρησιμοποιήθηκαν για να δημιουργηθούν συσκευές επικοινωνίας. Θα ακολουθήσουν κι άλλα μηνύματα που θα ασχολούνται με άλλα ζητήματα. Το μήνυμά μου για σας είναι το εξής: να προσποιηθείτε ότι διαθέτετε ελεύθερη βούληση. Είναι ουσιώδες να συμπεριφερθείτε ωσάν οι αποφάσεις σας να έχουν σημασία, ακόμη κι αν γνωρίζετε ότι δεν έχουν. Η πραγματικότητα δεν είναι σημαντική. Το σημαντικό είναι η πίστη σας και η πίστη στο ψέμα είναι το μόνο μέσο για να αποφύγει κανείς το άγρυπνο κώμα. Ο πολιτισμός τώρα εξαρτάται από την αυταπάτη. Αλλά ίσως και πάντα να εξαρτιόταν.
Κι ωστόσο γνωρίζω ότι, επειδή η ελεύθερη βούληση είναι μια ψευδαίσθηση, είναι προκαθορισμένο ποιος θα καταλήξει στην ακινητική αλαλία και ποιος όχι. Δεν υπάρχει κανείς που να μπορεί να κάνει κάτι γι’ αυτό. Δεν μπορείτε να επιλέξετε το αποτέλεσμα που θα έχει  πάνω σας ο Προβλεπτής. Ορισμένοι από εσάς θα υποκύψουν, ενώ ορισμένοι όχι,  και  η αποστολή εκ μέρους μου αυτής της προειδοποίησης δεν θα αλλάξει αυτές τις αναλογίες. Συνεπώς γιατί το έκανα;
          Γιατί δεν είχα καμία επιλογή.

[Σταύρος Γκιργκένης, Θεσσαλονίκη, 11-2-2017] 

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

A. L. Millin, Pierres gravées inédites, 1817

Η σημασία και η ετυμολογία των ονομάτων Πάτροκλος, Σωκράτης και ορισμένων άλλων

[Επειδή κυκλοφορεί πολύ μια ανάρτηση με ερμηνείες και ετυμολογίες αρχαίων ονομάτων που έχει κατά τη γνώμη μου ανακρίβειες, είπα να δώσω τη δική μου εκδοχή για μερικά από αυτά, στηριγμένος κυρίως στον Chantraine, αλλά και άλλες έγκυρες πηγές]
Διομήδης: το πρώτο συνθετικό από το Ζεύς / Διός και το δεύτερο από το μήδεα = η σκέψη (< μήδομαι =σκέφτομαι, σχεδιάζω). Συνεπώς Διομήδης = η σκέψη, το σχέδιο του Δία.
Λαέρτης: λαός και ἐρέθω =ερεθίζω, διεγείρω, ξεσηκώνω. Πβ. με αντιστροφή στη σειρά των συνθετικών το μυκηναϊκό Ἐρτίλαος.
Λέανδρος: «ο άνδρας του στρατού», δηλαδή ο στρατιώτης. Εδώ λαός = στρατός.
Ορέστης: από το ὄρος και την κατάληξη -της. Δεν είναι σύνθετη λέξη, αλλά παράγωγη. Η λέξη είχε δύο θέματα: ὄροσ- και ὄρεσ-. Το πρώτο θέμα χωρίς κατάληξη έδωσε την ονομαστική ὄρος, το δεύτερο θέμα υπέστη φωνητικές αλλοιώσεις στις πλάγιες πτώσεις: π.χ. γενική ενικού ὄρεσ-ος> ὄρεhος> ὄρεος> (τοῦ) ὄρους Ο Όμηρος διατηρεί λείψανο τοπικής/οργανικής ὄρεσ-φι (=στα βουνά). Πραγματικό σύνθετο εί…