Τι σήμαινε το όνομα Ορφέας: ετυμολογική διερεύνηση



Το όνομα του Ορφέα, παρά την προσπάθεια να αποδοθεί κατά καιρούς σε προελληνική γλώσσα, προέρχεται στην πραγματικότητα από καθαυτή ελληνική ρίζα. Στην Ελληνική γλώσσα υπήρχε ρίζα ορφ-, η οποία δήλωνε την «στέρηση», την «έλλειψη». Από αυτή τη ρίζα δημιουργήθηκε αρχικά ουσιαστικό *ὀρφός. Το ίδιο το ουσιαστικό δεν διασώθηκε στην ιστορική Ελληνική, οι γλωσσολόγοι
όμως εύκολα συμπεραίνουν την ύπαρξή του από τρεις σπάνιες λέξεις (γλῶσσαι) που διασώζει ο λεξικογράφος Ησύχιος: ὀρφοβόται: ἐπίτροποι ὀρφανῶν / ὀρφοβοτία: ἐπιτροπή (ὀρφανῶν) /ὤρφωσεν: ὠρφάνισεν, αόριστος από μη σωζόμενο ενεστώτα ὀρφόω (=ὀρφανίζω). Από το *ὀρφός δημιουργήθηκε με επέκταση -ανος η γνωστή μας λέξη ὀρφανός, δηλαδή ο στερημένος από γονείς (μεταφορικά ο εγκαταλειμμένος).[1] Επομένως το όνομα Ὀρφεύς σημαίνει «αυτός που έχει στερηθεί κάτι» και πρέπει να σχετίζεται με την απώλεια της γυναίκας του Ευρυδίκης, για την οποία κατέβηκε στον Άδη με την γνωστή μάταιη κατάληξη.




[1] Στα αρχαία η λέξη δήλωνε και τους γονείς που έχουν χάσει κάποιο παιδί τους, ενώ απέκτησε και μια γενική μεταφορική ημιεπιρρηματική χρήση «στερημένος από».