Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ, Ένα υβρίδιο (από την Περιγραφή ενός αγώνα)


Ένα υβρίδιο

      Έχω ένα περίεργο ζώο, είναι μισό γατί, μισό αρνί. Το έχω κληρονομήσει απ’ τον πατέρα μου. Μεγάλωσε, ό­μως, στα χέρια τα δικά μου. Παλιότερα έφερνε πιο πολύ προς το αρνί παρά προς το γατί. Τώρα έχει πάρει κι από τα δυο το ίδιο. Από το γατί βαστάει το κεφάλι και τα νύ­χια, από τ’ αρνί το μέγεθος και το σώμα. Κι από τα δυο έχει πάρει τα μάτια, που είναι άγρια και τρεμοπαίζουν, το τρίχωμα, που είναι απαλό και κρέμεται κολλητά στο σώ­μα του, τις κινήσεις, όταν χοροπηδάει κι όταν πηγαίνει μουλωχτά. Ξαπλώνει στο παράθυρο, στο περβάζι, κουλουριάζεται και γουργουρίζει. Σαν τρελό ξεχύνεται στο χωράφι κι είναι σχεδόν αδύνατο να το πιάσεις. Τραβιέται μακριά από τις γάτες και κάνει να ορμήσει στα πρόβατα. Τις νύχτες με φεγγάρι η αγαπημένη του βόλτα είναι στα κεραμίδια. Δεν μπορεί να νιαουρίσει και σιχαίνεται τα ποντίκια. Μπορεί να κάτσει και να στήσει καρτέρι με τις ώρες δίπλα στο κοτέτσι, άλλα ποτέ του δεν του δόθηκε η ευκαιρία να κάνει κάτι κακό.
      Το τρέφω με γάλα. Απ’ όλα αυτό φαίνεται ότι του αρέσει πιο πολύ. Μέσα από τα δόντια του, που είναι δόν­τια αρπακτικού, ρουφάει το γάλα με μεγάλες ρουφηξιές. Φυσικά είναι μεγάλη πηγή διασκέδασης για τα παιδιά. Οι ώρες επίσκεψης είναι το πρωί της Κυριακής. Κάθομαι με το ζώο στα γόνατα και μαζεύονται γύρω μου τα παιδιά απ’  όλη τη γειτονιά.

     Τότε είναι που μου κάνουν δύσκολες ερωτήσεις, στις οποίες κανένας δε θα μπορούσε ν’ απαντήσει: γιατί να υπάρχει μονάχα ένα τέτοιο ζώο; Γιατί εγώ κι όχι κάποιος άλλος να το ’χει δικό του; Υπήρξε κι άλλοτε τέτοιο ζώο και τι θα γινόταν αν πέθαινε; Αισθάνεται μοναξιά; Γιατί δεν έχει παιδιά; Πώς το λένε; κ.τ.λ.
         Ποτέ δεν μπήκα στον κόπο να δώσω μια απάντηση κι αρκούμαι να επιδεικνύω το ζώο μου, χωρίς πολλές εξη­γήσεις. Κάποτε τα παιδιά κουβαλάνε και γάτες μαζί τους. Μια άλλη φορά πάλι έφεραν δυο αρνάκια. Παρ’ όλες τις ελπίδες τους δεν ακολούθησε καμιά σκηνή αναγνώρισης. Τα ζώα κοιτιόνταν ήρεμα με τα ζωώδη μάτια τους κι εί­ναι ολοφάνερο ότι παραδέχτηκαν την ύπαρξη το ένα το άλλου σαν δημιούργημα του Θεού.
     Όταν κάθεται στα γόνατά μου, ούτε φόβο αισθάνεται το ζώο, ούτε καμιά λαχτάρα φυγής. Πιο ευτυχισμένο φαί­νεται σαν το πιέζω πάνω μου. Παραμένει πιστό στην οικογένεια που το μεγάλωσε. Δεν υπάρχει, βέβαια, κανένα σημάδι εξαιρετικής αφοσίωσης, άλλα απλά και μόνο κά­νει ό,τι του λέει το γνήσιο ένστικτο ενός ζώου, που αν κι έχει σ’ όλο τον κόσμο αναρίθμητους συγγενείς εξ αγχιστείας, δεν έχει πιθανώς ούτε έναν εξ αίματος, και είναι συνεπώς ιερή η προστασία που βρήκε σε μας.
    Μερικές φορές δεν μπορώ να βαστηχτώ και να μη γε­λάσω, σαν με τριγυρνάει και με μυρίζει και σαν τυλίγεται στα πόδια μου και δε θέλει να μ’ αφήσει. Χωρίς να ’ναι ευχαριστημένο που είναι γάτα και αρνί, επιμένει από την άλλη να κάνει το σκύλο. Όταν κάποτε είχα καθίσει και σκεφτόμουνα, πράγμα που μπορεί να συμβεί στον καθένα, κι έβλεπα ότι δεν υπήρχε διέξοδος στα επαγγελματικά μου προβλήματα και σε όσα εξαρτώνται από αυτά, και εί­χα καταλήξει ν’ αφήσω τα πράγματα να κυλήσουν στην τύχη τους, τότε καθώς καθόμουνα στο δωμάτιό μου σ' αυτήν την κατάσταση, στην κουνιστή πολυθρόνα με το ζώο στα γόνατά μου, έριξα μια ματιά κι είδα να κυλούν δάκρυα από τα τεράστια μουστάκια του. Άραγε ήταν δι­κά μου ή τού ζώου; Είχε αυτή η γάτα με την ψυχή αρνιού τις ευαισθησίες ενός ανθρώπινου όντος; Δεν έχω κληρονο­μήσει και πολλά πράγματα από τον πατέρα μου, αλλά το κληροδότημα αυτό αξίζει να το φροντίζει κανείς.
   Διαθέτει την ίδια αεικίνητη φύση και των δυο ζώων, και της γάτας και του αρνιού, παρά τις διαφορές τους. Να γιατί δεν το χωράει το πετσί του. Καμιά φορά πηδάει στην πολυθρόνα δίπλα μου, στερεώνει στον ώμο μου τα πόδια του και χώνει στ’ αυτί μου τη μουσούδα του. Τότε, κάνει σαν να θέλει να μου πει κάτι, κι ύστερα, σαν να θέ­λει να το επιβεβαιώσει, γυρνάει το κεφάλι του προς τη με­ριά μου, κοιτάει προσεκτικά το πρόσωπό μου, για να δει πώς μου φάνηκε αυτό που μου είπε. Κι εγώ, για να του κάνω το χατίρι, κάνω σαν να κατάλαβα και κουνάω το κεφάλι. Τότε πηδάει στο πάτωμα και χορεύει από τη χα­ρά του.
      Ίσως το μαχαίρι του χασάπη να το ανακούφιζε, αλλά μια και το ’χω κληρονομήσει, αρνούμαι να του κάνω κάτι τέτοιο. Έτσι θα πρέπει να περιμένει μέχρι ν’ αφήσει την τελευταία του πνοή φυσιολογικά, μολονότι με κοιτάει καλά-καλά καμιά φορά, μ’ ένα βλέμμα γεμάτο ανθρώπινη κατανόηση, προκαλώντας με να κάνω αυτό που σκε­φτόμαστε κι οι δυο μας.


Mετάφραση: Γιώργος Βέης

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

A. L. Millin, Pierres gravées inédites, 1817

Η σημασία και η ετυμολογία των ονομάτων Πάτροκλος, Σωκράτης και ορισμένων άλλων

[Επειδή κυκλοφορεί πολύ μια ανάρτηση με ερμηνείες και ετυμολογίες αρχαίων ονομάτων που έχει κατά τη γνώμη μου ανακρίβειες, είπα να δώσω τη δική μου εκδοχή για μερικά από αυτά, στηριγμένος κυρίως στον Chantraine, αλλά και άλλες έγκυρες πηγές]
Διομήδης: το πρώτο συνθετικό από το Ζεύς / Διός και το δεύτερο από το μήδεα = η σκέψη (< μήδομαι =σκέφτομαι, σχεδιάζω). Συνεπώς Διομήδης = η σκέψη, το σχέδιο του Δία.
Λαέρτης: λαός και ἐρέθω =ερεθίζω, διεγείρω, ξεσηκώνω. Πβ. με αντιστροφή στη σειρά των συνθετικών το μυκηναϊκό Ἐρτίλαος.
Λέανδρος: «ο άνδρας του στρατού», δηλαδή ο στρατιώτης. Εδώ λαός = στρατός.
Ορέστης: από το ὄρος και την κατάληξη -της. Δεν είναι σύνθετη λέξη, αλλά παράγωγη. Η λέξη είχε δύο θέματα: ὄροσ- και ὄρεσ-. Το πρώτο θέμα χωρίς κατάληξη έδωσε την ονομαστική ὄρος, το δεύτερο θέμα υπέστη φωνητικές αλλοιώσεις στις πλάγιες πτώσεις: π.χ. γενική ενικού ὄρεσ-ος> ὄρεhος> ὄρεος> (τοῦ) ὄρους Ο Όμηρος διατηρεί λείψανο τοπικής/οργανικής ὄρεσ-φι (=στα βουνά). Πραγματικό σύνθετο εί…