Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η αμφισβήτηση της ινδοευρωπαϊκής θεωρίας και του φοινικικού αλφαβήτου



Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται στην Ελλάδα μια γενικευμένη τάση αμφισβήτησης δύο βασικών επιστημονικών θεμελίων της γλωσσικής επιστήμης, τα οποία γίνονται καθολικά αποδεκτά από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα: εννοώ την ινδοευρωπαϊκή θεωρία και την φοινικική προέλευση του αλφαβήτου, θεωρίες οι οποίες -σημειωτέον- είναι άσχετες μεταξύ τους και η μία δεν προϋποθέτει την άλλη. Ωστόσο εύκολα διαπιστώνει κανείς μια σύνδεση των δύο στο συλλογικό ασυνείδητο μιας ευσεβούς μερίδας συμπολιτών μας και μια συνακόλουθη απόρριψη. Πώς γίνεται να συμβαίνει αυτό; Πώς γίνεται μπλόγκερς, αστρολόγοι, μέντιουμ, εσωτεριστές, αυτόκλητοι «ερευνητές» να έχουν διακρίνει μια αλήθεια που περνά απαρατήρητη από τη μάζα των ειδικών; Εδώ δεν θα προσπαθήσω να εκθέσω λεπτομέρειες των δύο παραπάνω θεωριών, αλλά να ερμηνεύσω κοινωνιολογικά το θέμα.
             Στην αρχή ήταν το Χάος. Ένα χάος ορισμών, εννοιών, χρονολογιών, ημιμάθειας, στάσεων ζωής, κοσμοθεωριών. Η ινδοευρωπαϊκή θεωρία σ’ αυτό το χάος γίνεται αντιληπτή, ουαί, ως μια απόπειρα αμφισβήτησης της ελληνικότητας και μάλιστα της καθαρότητας της ελληνικότητας. Πώς γίνεται οι Έλληνες και ο λαμπρός τους πολιτισμός να είναι συγγενείς με τους Οστρογότθους, τους Γαλάτες του Αστερίξ και τους μαυριδερούς Ινδούς και Πέρσες; Εδώ είναι η πρώτη μεγάλη σύγχυση εννοιών και ορισμών: η γλωσσική κοινότητα στην επιστήμη δεν υπονοεί αναγκαστικά και φυλετική ή εθνοτική κοινότητα. Ειδάλλως οι σκουρόχρωμοι Τζαμαϊκανοί, που μιλούν μια μορφή της Αγγλικής, θα έπρεπε να θεωρηθούν βέροι Αγγλοσάξωνες και οι Νοτιοαφρικανοί, που μιλούν μια παραλλαγή της Ολλανδικής, θα έπρεπε να λογίζονται ως απόγονοι του Φαν Γκογκ. ΠΟΤΕ κανείς στη γλωσσολογική επιστήμη δεν μίλησε για φυλετική ή εθνική ινδοευρωπαϊκή κοινότητα, αλλά μόνο για γλωσσική κοινότητα. Ο φόβος, όμως, μην θιγεί η καθαρότητα της φυλής οδηγεί σε παραλογισμούς, στην εξήγηση αυτού που εκ πρώτη όψεως κρίνεται ως παράλογο με ένα άλλο παράλογο: αν οι Ινδοί, οι Τεύτονες και οι Σλάβοι μιλούν γλώσσες συγγενείς με τα ελληνικά, αυτό οφείλεται στο ότι ο Ηρακλής και ο Διόνυσος (!) ταξίδεψαν σε απροσδιόριστο χρόνο στα βάθη της Ασίας, κατέκτησαν την Ευρώπη (βλ. λ.χ. ΕΔΩ). Εκπολίτισαν μάλιστα ακόμη και τους δυστυχείς Ινδιάνους της Αμερικής που ως τότε γρύλιζαν. Αλλά δεν φτάνει μόνο αυτό. Ο ίδιος ο άνθρωπος γεννήθηκε στην Ελλάδα εκατομμύρια χρόνια πριν. Ναι, ο πρώτος αυστραλοπίθηκος που έκανε την υπέρβαση ήταν Έλληνας (βλ. λ.χ. ΕΔΩ). Η πρώτη γλώσσα που είχε φωνήεντα ήταν η Ελληνική. Μέχρι τότε η υπόλοιπη ανθρωπότητα αντιλαλούσε μέσα στα σπήλαια με κραυγές που περιείχαν μόνο σύμφωνα. Τα φωνήεντα τα χάρισαν στην ανθρωπότητα οι Έλληνες σαν σοκολατάκια στο φανταχτερό κουτάκι τους. Ας πρόσεχαν. Οι μύθοι αυτοχθονίας των Αθηναίων δικαιώνονται: οι Έλληνες γεννήθηκαν από τη γη τους. Ξεχνούν όμως οι διάφοροι παραληρούντες ότι οι Αθηναίοι θεωρούσαν τους υπόλοιπους μισούς Έλληνες, τους Δωριείς, βάρβαρους πλάνητες χωρίς πατρίδα, επήλυδες, που μετακινούνταν σαν θηρία από δω κι από κει. Και ιδού η κορύφωση της αντίφασης: οι Αθηναίοι, στο πλαίσιο των μύθων τους περί αυτοχθονίας, δεν θεωρούσαν καν τους εαυτούς τους Έλληνες: μιλούσαν πρώτα βαρβαρικά, ήταν Πελασγοί, και μόνο ύστερα έμαθαν την Ελληνική ...από τους Δωριείς που χαρακτήριζαν ως βάρβαρους. Αυτά παθαίνει κανείς, όταν αγνοεί την πολιτική λειτουργία των μύθων αυτοχθονίας και τους εκλαμβάνει ως κυριολεκτική ιστορική αλήθεια.
            Το φοινικικό αλφάβητο -λεν- δεν είναι φοινικικό. Και βέβαια δεν είναι μας πληροφορεί η γλωσσική επιστήμη. Στην πραγματικότητα άρχισε να πρωτοδιαμορφώνεται σε μια εποχή που οι Φοίνικες δεν είχαν διαφοροποιηθεί ως έθνος. Τα πρώτα δείγματα αλφαβητικής γραφής είναι από το 1900 π.Χ., στην Αίγυπτο. Δημιουργήθηκε πιθανότατα με την ενεργό βοήθεια Αιγύπτιων γραφέων από σύμβολα της ιερογλυφικής (βλέπε ΕΔΩ). Πριν το φοινικικό αλφάβητο υπάρχει η Πρωτο-Σιναϊτική και η Πρωτο-Χαναανιτική γραφή. Μόνο από το 1200 π.Χ. μπορούμε να μιλάμε για μια φοινικική εκδοχή αυτού του αλφαβητικού συνεχούς που εκκινά 700 χρόνια πριν. Η ιστορική τύχη το θέλησε οι Έλληνες να έρθουν σε επαφή μ’ αυτή την συμφωνική γραφή σε μια περίοδο που οι ίδιοι δεν διέθεταν καν γραφικά συστήματα (με εξαίρεση την Κύπρο και το τελείως διαφορετικό ως προς τη φύση του Κυπριακό Συλλαβάριο). Οι αρχαιότερες αλφαβητικές ελληνικές επιγραφές είναι από το 770 π.Χ. Αν το αλφάβητο ήταν ελληνική επινόηση, τότε καλούμαστε να πιστέψουμε ότι ενώ οι Μυκηναίοι το διέθεταν από την Εποχή του Χαλκού, προτίμησαν για αιώνες την ατελή και δύσχρηστη Γραμμική Β΄, συλλαβική στη φύση της, αντί για το εύχρηστο και ακριβές αλφάβητο. Μετά την κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου το 1200 π.Χ. οι Έλληνες έμειναν χωρίς γραφή για 400 χρόνια ξεχνώντας το αλφάβητο στο σεντούκι, ενώ οι Φοίνικες και άλλοι λαοί στο μεταξύ το χρησιμοποιούσαν με όλη τους την άνεση και χωρίς να πληρώνουν πνευματικά δικαιώματα. Η μόνη λύση στο λογικό αδιέξοδο που και οι ίδιοι οι αμφισβητίες αντιλαμβάνονται είναι μία και μοναδικά υπέροχη: μα και οι Φοίνικες ήταν Έλληνες. Έχουν ελληνικό όνομα. Τι να λέμε τώρα; Εδώ οι πρόγονοί μας είχαν φτάσει στον Αμαζόνιο. Επέζησαν από τον κατακλυσμό του Δευκαλίωνα. Πολέμησαν τους Άτλαντες το 9000 π.Χ., τους αφάνισαν με πυρηνική υπερτεχνολογία. Οι Φοίνικες δεν μπορεί παρά να ήταν ελληνόσποροι, τελεία και παύλα.
            Πέρα από τις αμφίβολου γούστου αστειότητές μου, νομίζω ότι πίσω από όλο αυτό κρύβεται κατά βάθος μια γερή δόση κρυπτόμενου αντισημιτισμού: οι Φοίνικες μιλούσαν μια σημιτική γλώσσα, ήταν αδερφάκια των κατάρατων Εβραίων. Πώς μπορεί οι Σημίτες να έκαναν μια τέτοια επινόηση; Ανήκουστο. Η παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κυριαρχείται από τους Σιωνιστές (κατ’ άλλους κυριαρχείται από σατανιστές ή κομμουνιστές ή τους γκέι ή και τους εξωγήινους, όπως το βλέπει κανείς). Βγάζουν όλες αυτές τις θεωρίες για να δοξάσουν το γένος τους. Έχουν δύναμη και λεφτά. Ελέγχουν την επιστήμη (μεταξύ μας και πολλά άλλα) και διαδίδουν τις βρωμερές ανθελληνικές απόψεις τους και την ινδοευρωπαϊκή θεωρία τους. Ακόμη και ο Χριστιανισμός είναι μια επινόηση των Σιωνιστών, για να υποσκάψουν την ελληνική καθαρότητα, φυλετική, γλωσσική και πολιτιστική. Το Βυζάντιο δημιουργήθηκε για να σβήσει τον Ελληνισμό.
            Αφήνω στην άκρη ασχολίαστες άλλες πτυχές όλου αυτού του παραλογισμού, όπως είναι οι δήθεν μαγικές ιδιότητες των ελληνικών γραμμάτων, ο μυστικός κώδικας του Ομήρου ή της ελληνικής γλώσσας και άλλα πολλά (βλ. λ.χ. ΕΔΩ). Αφήνω επίσης στην άκρη τον θρησκευτικού τύπου ζήλο και μεσαιωνικό φανατισμό, με τον οποίο οι υποστηρικτές αυτών των απόψεων αντιμετωπίζουν όσους τολμούν να εκφράσουν τα συμπεράσματα της επιστήμης. Όλα αυτά είναι ανησυχητικά, επειδή για μια ακόμη φορά το αρχαίο πνεύμα διαστρεβλώνεται και η αρχαία φωνή υποβάλλεται σε βασανιστήρια για να πει κάτι που ποτέ δεν θα ήθελε να πει. Οι αρχαίοι Έλληνες δεν έχουν ανάγκη από τέτοια αμφιβόλου είδους υποστήριξη. Το στίγμα τους το άφησαν μια για πάντα στην ιστορία του ανθρώπου ανεξίτηλο και δεν κινδυνεύει από κανέναν, γιατί είναι κτήμα όλης της ανθρωπότητας. Η προσπάθεια να τους εξυψώσει κανείς με τέτοιες δοξασίες το μόνο που κάνει είναι να προσπαθεί να χωρέσει κάτι πολύ μεγάλο στον στενό κορσέ του νεοελληνικού συμπλέγματος κατωτερότητας.  

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

Lucernae fictiles, vol. 1, 1739

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Μητρόδωρος ο Επικούρειος, απόσπασμα από την πραγματεία κατά των διαλεκτικών

Ο P.Herc. 255 μαζί με μια σειρά από άλλα παπυρικά αποσπάσματα από το Herculaneum (418, 1084, 1091, 1112  και ίσως 390, 456, 1103, 1108 -μέσα του 3ου αιώνα π.Χ.) μοιάζουν να αποτελούν μέρος μιας επικούρειου τύπου κριτικής εναντίον άλλων φιλοσόφων. Στα χωρία εμφανίζονται τα ονόματα του Πλάτωνα, του Στίλπωνος, του Επίκουρου και του Πολύαινου. Αποδίδονται στον Μητρόδωρο τον Λαμψακηνό και στην πραγματεία του Προς τους διαλεκτικούς (Διόγ. Λαέρτ. 10.24), αφού ένα από αυτά το παραθέτει ο Πλούταρχος (1125b) ακριβώς με το όνομα του Μητρόδωρου. Το χωρίο που μεταφράζεται παρακάτω, το μόνο σχετικά ακέραιο, σχολιάζει την πρόοδο της πρώιμης ανθρωπότητας στην ανακάλυψη νέων ιδεών και νόμων. Σχολιάζει ειρωνικά την υποτιθέμενη «αθανασία» των ευρετών αυτών των ιδεών, οι οποίοι όχι μόνο την επικαλέστηκαν για τον εαυτό τους, αλλά είχαν ως συνεργάτες και τους μυθολόγους, μια άποψη που πηγαίνει πίσω ως τον Πρόδικο και υιοθετήθηκε και από τον Στωικό Περσαίο. Το χωρίο μοιάζει να συζητά την αντι-πλατωνική αντί…