Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Ιούλιος, 2016

Πυγμαλίων: φοινικικό ή ελληνικό όνομα;

Εικόνα
[Πηγή: Jean-Louis Perpillou, «Pygmalion et Karpalion», Mykenaïka (BCH Supplément xxv), 1992, 527-532]
Toόνομα του Πυγμαλίωνος αποδίδεται σε δύο μυθικές προσωπικότητες: σε έναν βασιλιά της Τύρου και σε έναν Φοίνικα βασιλιά (ή γλύπτη) της Κύπρου που ερωτεύτηκε κάποιο άγαλμα της Αφροδίτης.[1] Οι περισσότεροι μελετητές θεωρούν ότι εφόσον εμπλέκονται Φοίνικες, το όνομα του Πυγμαλίωνος πρέπει να έχει φοινικική προέλευση, ίσως το βασιλικό όνομα Pumaijaton(Pumayyaton). Ωστόσο το όνομα έχει διαυγή ελληνική ετυμολογία και σχηματισμό. Σχετίζεται ολοφάνερα με την πυγμή, την γροθιά. Η έννοια του νανισμού που υπόκειται στη λέξη για το λαό των Πυγμαίων είναι δευτερεύουσα: οι Πυγμαίοι είναι τόσο κοντοί όσο μια πυγμή, μέτρο μήκους που ισοδυναμούσε με 18 δακτύλους.[2] Από αυτή τη δευτερεύουσα σημασία πέρασε το όνομα του Πυγμαλίωνος στα Λατινικά ως pumilio, ο νάνος, πιθανώς μέσω της σικελικής κωμωδίας. Το όνομα του Πυγμαλίωνος στην αρχική ελληνική παράδοση είναι βέβαιο ότι δεν είχε αυτή την συνδήλωση.  …

Η Υπερβόρεια Μούσα (The Muse of Hyperborea-Clark Aston Smith)

Εικόνα
Η Υπερβόρεια ΜούσαΕίναι τόσο πολύ μακριά το χλωμό και μοιραίο της πρόσωπο, τόσο απόμακρα τα χιόνια στο θανάσιμο στήθος της, για να μπορέσουν ποτέ να τ’ αντικρίσουν τα μάτια μου. Κάποτε, ωστόσο, ο ψίθυρός της έρχεται σ’ εμένα, σαν παγερός απόκοσμος άνεμος που ’ναι αχνός, καθώς διέσχισε τα χάσματα μεταξύ των κόσμων και πέταξε πάνω από έσχατους λευκούς ορίζοντες παγωμένων ερήμων. Και μου μιλά σε μια γλώσσα που ποτέ μου δεν άκουσα, αλλά πάντοτε ήξερα. Και μου λέει για πράγματα του θανάτου και για πράγματα όμορφα πέρα απ’ τις εκστατικές επιθυμίες του έρωτα. Ο λόγος της δεν είναι για το καλό ή το κακό, μηδέ για οτιδήποτε επιθυμούν ή συλλαμβάνουν ή πιστεύουν οι τερμίτες της γης. Κι ο αέρας που ανασαίνει και η γη στην οποία πλανιέται θα μπορούσαν να εκραγούν σαν το υπέρτατο ψύχος του αστρικού χώρου. Και τα μάτια της θα τύφλωναν την όραση των ανθρώπων σαν ήλιοι. Και το φιλί της, αν μπορούσε ποτέ να το εξασφαλίσει κανείς, θα μάραινε και θα φόνευε σαν το φιλί του κεραυνού. Μα ακούγοντας το μακρι…

Χόρχε Λουίς Μπόρχες, Ο Λαβύρινθος (Jorge Luis Borges, El laberinto)

Εικόνα
Ο ΛαβύρινθοςΟ Δίας δεν θα μπορούσε να ξετυλίξει τα δίχτυατης πέτρας που με κυκλώνουν. Έχω ξεχάσειτα πρόσωπα που υπήρξα κάποτε. Ακολουθώτη μισητή πορεία των μονότονων τοίχων,που είναι το πεπρωμένο μου. Στοές ευθείες,που καμπυλώνουν σε κύκλους μυστικούςστων χρόνων το πέρασμα. Παραπέταραγισμένα από των ημερών τη χρήση.Στη χλωμή σκόνη αποκρυπτογράφησαίχνη που με τρομάζουν. Ο άνεμος μου 'φερεστ' άδεια απογεύματα έναν βρυχηθμόή την ηχώ ενός απελπισμένου βρυχηθμού.Το ξέρω πως στη σκιά βρίσκεται ο Άλλος. Μοίρα του είναι να εξαντλεί τη μακρά μοναξιά που υφαίνει και διαλύει αυτόν τον Άδη,να λαχταρά το αίμα μου και να καταβροχθίζει το θάνατό μου.Αναζητούμε ο ένας τον άλλο. Μακάρι να ήτανεαυτή της αναμονής η τελευταία μέρα!
El laberintoZeus no podrá desatar las redes
de piedra que me cercan. He olvidado
los hombres que antes fui; sigo el odiado
camino de monótonas paredes
que es mi destino. Rectas galerías
que se curvan en círculos secretos
al cabo de los años. Parapetos
que ha agrietado l…

Σίβυλλα (John Howard Payne, Sibyl)

Εικόνα
ΣίβυλλαΕτούτη η λάμψη του αρχαίου κόσμου είναι.Τα θυμαρίσια αρώματα του Υμηττού γεμίζουν τον αέρακαι στο γρασίδι όμορφα είναι τα λούλουδα του νάρκισσου.Ρυάκι φουσκωμένο αναμεσίς στριφογυρνά στις φτέρες, αναζητάτων μελισσών κεχριμπαρένιους τόπους. Κι απάνω στην κορφήτου μαλακού του λόφου, αντίκρυ στον χρυσαφί ουρανό,στέκει Eκείνη, όνειρο περασμένων ημερών.Μην την παρακαλείτε! Δεν θα μιλήσει!Τα μάτια της είναι γεμάτα όνειρα, στ’ αυτιά της το θρόισμα αθάνατων φτερών ηχεί.Κάποτε η σιγανή η αύρα φέρνειμούρμουρο μυστικό των τραγουδιών που ψάλλει.Μην την παρακαλείτε -δεν σας βλέπει και δεν ακούει τίποτα παρά μονάχα όψεις κι ήχους ανοίξεων παλαιών.
SibylThis is the glamour of the world antique:
The thyme-scents of Hymettus fill the air,
And in the grass narcissus-cups are fair.
The full brook wanders through the ferns to seek
The amber haunts of bees; and on the peak
Of the soft hill, against the gold-marged sky,
She stands, a dream from out the days gone by.
Entreat her not. Indeed, sh…

ΦΡΑΝΤΣ ΚΑΦΚΑ, Ένα υβρίδιο (από την Περιγραφή ενός αγώνα)

Εικόνα
Ένα υβρίδιο      Έχω ένα περίεργο ζώο, είναι μισό γατί, μισό αρνί. Το έχω κληρονομήσει απ’ τον πατέρα μου. Μεγάλωσε, ό­μως, στα χέρια τα δικά μου. Παλιότερα έφερνε πιο πολύ προς το αρνί παρά προς το γατί. Τώρα έχει πάρει κι από τα δυο το ίδιο. Από το γατί βαστάει το κεφάλι και τα νύ­χια, από τ’ αρνί το μέγεθος και το σώμα. Κι από τα δυο έχει πάρει τα μάτια, που είναι άγρια και τρεμοπαίζουν, το τρίχωμα, που είναι απαλό και κρέμεται κολλητά στο σώ­μα του, τις κινήσεις, όταν χοροπηδάει κι όταν πηγαίνει μουλωχτά. Ξαπλώνει στο παράθυρο, στο περβάζι, κουλουριάζεται και γουργουρίζει. Σαν τρελό ξεχύνεται στο χωράφι κι είναι σχεδόν αδύνατο να το πιάσεις. Τραβιέται μακριά από τις γάτες και κάνει να ορμήσει στα πρόβατα. Τις νύχτες με φεγγάρι η αγαπημένη του βόλτα είναι στα κεραμίδια. Δεν μπορεί να νιαουρίσει και σιχαίνεται τα ποντίκια. Μπορεί να κάτσει και να στήσει καρτέρι με τις ώρες δίπλα στο κοτέτσι, άλλα ποτέ του δεν του δόθηκε η ευκαιρία να κάνει κάτι κακό.      Το τρέφω με γάλα. Απ’ όλα α…

Οι Άγγελοι του Σβέντενμποργκ και Η Μαϊμού του Μελανοδοχείου (από το Βιβλίο των Φανταστικών Όντων του Χόρχε Λουίς Μπόρχες)

Εικόνα
Οι Άγγελοι του ΣβέντενμποργκΟ διακεκριμένος φιλόσοφος κι επιστήμονας Εμμα­νουήλ Σβέντενμποργκ (1688 - 1772), τα τελευταία είκο­σι πέντε χρόνια της γεμάτης από μελέτη ζωής του, τα πέ­ρασε στο Λονδίνο. Αλλά, καθώς οι Άγγλοι δεν είναι και πολύ ομιλητικοί, απόκτησε τη συνήθεια να συζητά με Δαίμονες και με Αγγέλους. Ό Θεός του χάρισε το προνό­μιο να επισκέπτεται τον Κάτω Κόσμο και να αναμιγνύεται στη ζωή των κατοίκων του. Ό Χριστός είχε πει ότι οι ψυχές πρέπει να είναι δίκαιες για να γίνουν δεκτές στον Παράδεισο. Ό Σβέντενμποργκ πρόσθεσε ότι πρέπει να είναι κι έξυπνες. Ό Μπλέηκ αργότερα καθόρισε σαφώς ό­τι πρέπει να είναι καλλιτέχνες και ποιητές. Οι Άγγελοι του Σβέντενμποργκ είναι οι ψυχές που διάλεξαν τον Πα­ράδεισο. Δεν έχουν ανάγκη από λέξεις, αρκεί να σκεφτεί ένας Άγγελος κάποιον άλλο και τον έχει πλάι του. Δυο άνθρωποι που αγαπήθηκαν στη γη, γίνονται ένας και μό­νο Άγγελος. Τον κόσμο τον κυβερνά η αγάπη. Ο κάθε Άγγελος είναι ένας Παράδεισος. Έχουν τη μορφή, που έ­χει ένα τέλειο ανθρώπ…

Το φάντασμα του Λύση και η κοινότητα των Πυθαγορείων της Ιταλίας

Εικόνα
[Σ’ αυτό το εξαιρετικά ενδιαφέρον απόσπασμα από το Περί του Σωκράτους δαιμονίου (13, 16) μαθαίνουμε ταυτόχρονα για την τύχη των πυθαγορείων μετά τους διωγμούς εναντίον τους, αλλά και πολλά πράγματα για τις δοξασίες τους. Συνομιλούν ο Θεάνωρ, νεαρός πυθαγόρειος που έχει έρθει σταλμένος από την Ιταλία, για να πάρει το σώμα του πυθαγόρειου Λύση από τη Θήβα πίσω στην πατρίδα, ο Σιμμίας, στενός φίλος του Σωκράτη και γνώριμος του πυθαγόρειου Φιλόλαου, ενώ αναφέρεται και ο Πόλυμνης, πατέρας του Επαμεινώνδα, του σπουδαίου στρατηγού των Θηβαίων. Ο διάλογος υποτίθεται ότι εκτυλίσσεται στη Θήβα στα 379 π.Χ.:]
(Θεάνωρ): «Όταν, λοιπόν, κατέρρευσαν οι κατά πόλεις εταιρείες των πυθαγορείων, οι οποίοι είχαν ηττηθεί στην εμφύλια διαμάχη, μια ομάδα τους στο Μεταπόντιο,[1] συσπειρωμένη ακόμη, συνεδρίαζε σε κάποιο σπίτι. Τότε οι οπαδοί του Κύλωνα[2] τους έβαλαν από γύρω φωτιά και μεμιάς τους αφάνισαν όλους, εκτός από το Φιλόλαο[3] και το Λύση που ήταν νέοι ακόμη και σώθηκαν απ’ τη φωτιά χάρη στη ρώμη και…

ΔΥΟ ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΡΦΕΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΥΡΥΔΙΚΗ

Εικόνα
MARGARET ATWOODΕΥΡΥΔΙΚΗΕκείνος είναι εδώ και κατέβηκε να ψάξει για σένα.Είναι το τραγούδι που πίσω σε καλεί, ένα τραγούδι χαράς και πόνουεξίσου: μια υπόσχεσηότι τα πράγματα θα είναι αλλιώτικα εκεί πάνωαπ’ ό,τι την τελευταία φορά.Θα προτιμούσες να συνεχίσεις να μην νιώθεις τίποτα:κενότητα, σιωπή, αυτήν την ειρήνη που λιμνάζειστα βάθη της θάλασσας και είναι πιο εύκοληαπ’ τη βοή και τη σάρκα της επιφάνειας.Συνήθισες αυτούς τους μουντούς, χλωμούς διαδρόμους,συνήθισες τον βασιλιά που αμίλητος περνάει στο πλάι σου.Ο άλλος είναι διαφορετικόςκαι σχεδόν τον θυμάσαι.Λέει πως σου τραγουδάγιατί σ’ αγαπάόμως όχι όπως είσαι τώρα:τόσο παγωμένη κι ελάχιστη, κινούμενη κι ακίνητημαζί, σαν λευκή κουρτίνα που κυματίζεικαθώς φυσά το ρεύμα από μισάνοιχτο παράθυρο,δίπλα σε μια καρέκλα που πάνω της δεν κάθεται κανείς.
EURYDICE  He is here, come down to look for you. It is the song that calls you back, A song of joy and suffering Equally:  a promise: That things will be different up there Than they were the la…

Η φύση του γαλαξία και των κομητών κατά την αρχαία ατομική θεωρία

Εικόνα
Ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι προσπάθειες των Ατομικών να ερμηνεύσουν το φως του γαλαξία, τη γαλαξιακή ζώνη. Την απέδωσαν στο φως άστρων που είναι κοντά το ένα στο άλλο και γίνονται ορατά μόνο, όταν η γη παρεμβάλλεται ανάμεσα σ’ αυτά και τον ήλιο:  (DK 59 A80) Αριστοτ., Μετεωρολογικά 345a25: «Οι οπαδοί του Αναξαγόρα και του Δημόκριτου θεωρούν το γαλαξία ως φως κάποιων άστρων. Γιατί ο ήλιος, όταν περιφέρεται κάτω από τη γη, δεν βλέπει ορισμένα άστρα. Όσα, λοιπόν, άστρα τα βλέπει από παντού, αυτών το φως δε φαίνεται, αφού εμποδίζεται από τις ακτίνες του ήλιου. Όσα, όμως, τα εμποδίζει η γη έτσι, ώστε να μην τα βλέπει ο ήλιος, αυτών το ιδιαίτερο φως είναι ο γαλαξίας».(DK 68 A91) Αλέξ. adloc. 37, 23: «Ο Αναξαγόρας και ο Δημόκριτος θεωρούν το γαλαξία ως φως κάποιων άστρων. Γιατί όταν ο ήλιος τη νύχτα πηγαίνει κάτω από τη γη, τότε όσα από τα ευρισκόμενα πάνω από τη γη άστρα τα φωτίζει, αυτών το ιδιαίτερο φως δε γίνεται ορατό, επειδή εμποδίζεται από τις ακτίνες του ήλιου. Όσα, όμως, τα σκοτεινιά…

Οι Σειρήνες, o Σείριος και το ρήμα σείω: ετυμολογική και σημασιολογική διερεύνηση

Εικόνα
Η λέξη Σειρήν (στα αττικά αγγεία συχνά Σιρήν, ενώ ο δωρικός τύπος φαίνεται ότι είχε ήτα, όπως υποδεικνύει ο τύπος του Αλκμάνα Σηρηνίδων) είναι πολύ αρχαία, αφού μαρτυρείται ήδη στη μυκηναϊκή εποχή στη σύνθετη λέξη σειρημοκαράωρ: το σύνθετο δείχνει ότι την εποχή αυτή (γύρω στα 1400-1200 π.Χ.) ή τουλάχιστον στη συγκεκριμένη διάλεκτο, η λέξη είχε ακόμη θέμα σε -μ και όχι σε -ν, Σειρημο-, ενώ το δεύτερο συνθετικό παράγεται από τη λέξη κάρα (κεφάλι). Το σύνθετο θα μπορούσε να αποδοθεί ως «αυτός που έχει κεφαλή σειρήνας» και αντιστοιχεί πάντα σε διακοσμητικό στοιχείο καρέκλας, πλάι σε παρόμοια σύνθετα όπως το ὀνοκαράωρ(με κεφαλή όνου) σε άλλες πινακίδες.
Ετυμολογικά η λέξη πρέπει να συνδέεται με το άστρο Σείριος, αφού ο Σείριος υποδηλώνει την καλοκαιρινή κάψα, ενώ οι Σειρήνες ως προς την καταγωγή φαίνεται ότι αρχικά ήταν θεότητες του μεσημεριού και της συνακόλουθης γαλήνης στη θάλασσα. Η λέξη Σείριος, πάλι, προτού γίνει κύριο όνομα άστρου ήταν επίθετο, όπως φαίνεται από το γεγονός ότι μπορε…

Έντγκαρ Άλλαν Πόε, Μόνος - Edgar Allan Poe, Alone

Εικόνα
Μόνος [1]Από τα πρώτα μου χρόνια δεν ήμουνα όπως ήταν οι άλλοι, δεν έβλεπα με το βλέμμαπου βλέπουν οι άλλοι. Τα πάθη μουν’ αντλήσω από νάμα κοινό δεν μπορούσα,από την ίδια πηγή δεν έλαβατον πόνο μου, και την καρδιά μου δεν κατάφερναστη χαρά να ξυπνήσω από τους ίδιους ήχους.Κι ό,τι αγάπησα, το αγάπησα μονάχος μου.
Έτσι, στα παιδικά μου τα χρόνια, στην αυγήμιας ζωής πολυκύμαντης, ξεπήδησεαπ’ όλα του καλού και του κακού τα βάθη,μυστήριο που ακόμη με κρατά δεμένο:από τον χείμαρρο ή την πηγή,από τον κόκκινο βουνογκρεμό,από τον ήλιο που γύρω μου γλιστράστο φθινοπωρινό χρυσό του χρώμα,από την αστραπή στον ουρανόπου με προσπέρασε πετώντας δίπλα μου,από την καταιγίδα, τη βροντή,κι από το σύννεφο που πήρε τη μορφή-κι ενώ ο υπόλοιπος ο ουρανός ήταν γαλάζιος-του δαίμονα στο βλέμμα μου.
Alone From childhood's hour I have not been As others were; I have not seen As others saw; I could not bring My passions from a common spring. From the same source I have not taken My sorrow; I could not awaken M…

Ο πλους στον Ατλαντικό Ωκεανό του Ορφέα και των Αργοναυτών (Ορφικά Αργοναυτικά)

Εικόνα
Η πορεία στον Ατλαντικό περιλαμβάνει 4 στάδια: την Ιερνίδα (-ες) νήσο (-ους)  (Ιέρνη, 1181), το νησί της Δήμητρας (1187-1206), τη χώρα της Κίρκης (1207-1239), την περιοχή των Ηράκλειων στηλών κοντά στις εκβολές του Ταρτησσού και τα ιερά ακρωτήρια του Διονύσου (1242-1245), τα οποία πρέπει να ταυτίζονται με τα ιερά ακρωτήρια που προφητεύει η Αργώ (1167). Η Ιέρνη, γνωστή πιθανώς ήδη από τον 5ο π.Χ. αιώνα, ταυτίζεται κυρίως με την Ιρλανδία, αλλά εδώ πρέπει μάλλον να θεωρηθεί ως ένας γενικός χαρακτηρισμός για τα βρετανικά νησιά. Το νησί της Δήμητρας ανήκει στην ορφική παράδοση που τοποθετούσε την αρπαγή της Περσεφόνης στις ακτές του Ωκεανού (KernF 43). Ο Στράβων (4.4.6), ακολουθώντας τον Αρτεμίδωρο, αναφέρει ένα νησί κοντά στη Βρετανία αφιερωμένο στη Δήμητρα. Το νησί της Κίρκης τοποθετείται από τον Όμηρο στα ανατολικά όρια του Ωκεανού (μ 3-4), ενώ ο Στράβων φαίνεται να υπονοεί ότι βρίσκεται στη δύση (1.2.10). Σύμφωνα με το Διόδωρο (4.45) η Κίρκη είχε εγκαταλείψει την Κολχίδα για ένα έρημο …

Η ιουδαϊκή κοινότητα των Θεραπευτών στην Αίγυπτο και οι ρίζες του χριστιανικού μοναχισμού

Εικόνα
Η κοινότητα των Θεραπευτών της Αιγύπτου περιγράφεται από τον Φίλωνα τον Αλεξανδρινό στο έργο του Περί βίου θεωρητικού. Πολλοί μελετητές θεωρούν ότι οι Θεραπευτές αυτοί δεν είναι τίποτα άλλο παρά Εσσαίοι που έδιναν περισσότερο έμφαση στο θεωρητικό βίο, σε αντίθεση με τους καθαυτό Εσσαίους, οι οποίοι έδιναν έμφαση στον πρακτικό βίο. Αν, όμως, ο Φίλωνας σκόπευε να αναφερθεί σε Εσσαίους που ασκούν περισσότερο το βίο της θεωρίας απ’ όσο της δράσης σίγουρα θα είχε κάνει κάποια περαιτέρω σύνδεση ανάμεσα στους δύο κλάδους της αίρεσης. Είναι προτιμότερο να θεωρήσουμε ότι οι Θεραπευτές αποτελούσαν μια ιδιαίτερη ομάδα Ιουδαίων εγκατεστημένων έξω από την Αλεξάνδρεια. Ο Φίλωνας. όπως αναφέρθηκε, τοποθετεί τους Θεραπευτές ακριβώς έξω από την Αλεξάνδρεια. Εντούτοις δεν αναφέρει την ακριβή τοποθεσία διαμονής τους, αν και μας δίνει την περιγραφή της. Ο πλέον πιθανός τόπος εγκατάστασης της κοινότητας, σύμφωνα με αυτή την περιγραφή, φαίνεται να είναι ένας μακρύς, χαμηλός ασβεστολιθικός λόφος, ο οποίος α…

Clark Aston Smith, Η Μέδουσα της Απελπισίας, The Medusa of Despair

Εικόνα
Η ΜΕΔΟΥΣΑ ΤΗΣ ΑΠΕΛΠΙΣΙΑΣΊσως και να μην μπορέσω να καλύψω για πάντα με τη χάρητων πλεγμένων λουλουδιών τα μάτια σου από πέτρα που κοιτούν επίμονα.Προτού οι ευκίνητοι αστρίτες και τ’ ανεμόδαρτα στεφάνια χωρίσουνε το σμίξιμό τους, αποκαλύπτοντας το πρόσωπό σου
το θανάσιμο ωσάν τους ήλιους τους χλωμούς στο σύμπαν∙προτού η ζωή μου την ομοίωσή σου πάρει,ύπαγε από δω! Οι σκοτεινοί θεοί θρηνούν στον θρόνο τουςκαι δίχως φλόγα αυξαίνουν οι Ερινύες που εναγκαλίζονται.
Να αποσυρθείς μέσα από μέρη όπου βασιλεύουν πιο αρχαίες μοίρες,όπου ακόμη και του Χρόνου τα σκιερά φτερά στέκουν εκστατικά.Ψάξε κάποιο ψηλό Κιμμέριο οχυρόκαι αλαζονικές, δαιμονικές πρωτεύουσες ανήλιαγες,
που οι προμαχώνες τους, δυσοίωνοι μ’ ανατριχιαστικό σκοτάδι,υψώνονται στον κόσμο, μέσα στο άσβεστο φως της κόλασης.
THE MEDUSA OF DESPAIRI may not mask for ever with the graceOf woven flowers thine eyes of staring stone:Ere the lithe adders and the garlands blown,Parting their tangle, have disclosed thy face
Lethal as are the pale you…