Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Ιανουάριος, 2015

Ερμείας ο Κουριεύς, Ίαμβοι (κριτική κατά των Στωικών)

Εικόνα
Ο Ερμείας ο ιαμβογράφος έζησε κατά πάσα πιθανότητα τον 3ο αιώνα π.Χ. Καταγόταν από το Κούριο της Κύπρου. Δε γνωρίζουμε τίποτε για τη ζωή του, παρά μόνο ότι υπήρξε συγγραφέας ενός έργου με τον τίτλο Ίαμβοι, στο μοναδικό σωζόμενο χωρίο του οποίου καταφέρεται εναντίον των Στωικών φιλοσόφων τους οποίους θεωρεί υποκριτές και τους κατηγορεί για αναντιστοιχία λόγων και πράξεων.
(Αθήν. 13. 563 D:)            Αφού λοιπόν ο Μυρτίλος απάγγειλε από μνήμης αυτούς τους στίχους του Αλέξιδος, κοιτάζοντας κατόπιν εκείνους που αποδέχονταν τα δόγματα της Στοάς, παρέθεσε τα λόγια του Ερμεία του Κουριέως από τους Ιάμβους του:
Ακούστε Στώακες,[1]της μωρολογίας έμποροι,            υποκριτές των λόγων,[2] που μόνοι όλα            όσα στα πιάτα βρίσκονται, πριν πάρει κάτι κι ο σοφός,            οι ίδιοι τα ρουφάτε κι έπειτα πιάνεστε            να κάνετε τ' αντίθετα απ' όσα τραγωδείτε.



[1] Σκωπτικός μεταπλασμός του ονόματος των Στωικών (<στοά). Η ονομαστική θα ήταν τότε Στῶαξ που θυμίζει έντονα το σκύλ…

Το παράξενο όνειρο του Αντίγονου και ο Μιθριδάτης

Εικόνα
[Πλούταρχος, Βίος Δημητρίου 4]       Το ότι στην αρχή ο Δημήτριος υπήρξε εκ φύσεως φιλάνθρωπος και αφοσιωμένος στους συντρόφους του μπορούμε να το αποδείξουμε με το ακόλουθο παράδειγμα. Ο Μιθριδάτης,[i]ο γιος του Αριοβαρζάνη,[ii] που ήταν παιδικός σύντροφός του και φίλος της ίδιας ηλικίας, υπηρετούσε τον Αντίγονο και δεν ήταν, ούτε θεωρούνταν, πανούργος. Ωστόσο, ο Αντίγονος, εξαιτίας ενός ονείρου, τον υποψιαζόταν. Γιατί ο Αντίγονος ονειρεύτηκε ότι περπατούσε σ’ ένα μεγάλο και ωραίο χωράφι, σπέρνοντας παντού ψήγματα χρυσού. Ενώ αρχικά φύτρωσε από αυτά χρυσή σοδειά, όταν επέστρεψε λίγο αργότερα δεν είδε τίποτε άλλο παρά μόνο θερισμένα στάχια. Λυπημένος καθώς ήταν και βαθιά ταραγμένος, άκουσε κάποιους να λένε ότι τάχα ο Μιθριδάτης έφυγε για τον Εύξεινο Πόντο, αφού θέρισε τη χρυσή σοδειά.[iii] Καθώς ταράχτηκε από αυτό το γεγονός ο Αντίγονος, και αφού δέσμευσε με όρκο το γιο του να σιωπήσει, του διηγήθηκε το όνειρό του και του έκανε γνωστό ότι θα έβγαζε από τη μέση το Μιθριδάτη και θα τον …

Η αγάπη του Δημήτριου του Πολιορκητή για τον πατέρα του Αντίγονο

Εικόνα
[Πλούταρχος, Βίος Δημητρίου 3]           (Ο Δημήτριος) αγαπούσε υπερβολικά τον πατέρα του. H αφοσίωσή του προς τη μητέρα του έκανε φανερό ότι τιμούσε και τον πατέρα του περισσότερο από αληθινή στοργή παρά από υποταγή στη δύναμή του. Όταν κάποτε ο Αντίγονος ήταν απασχολημένος με κάποιους πρεσβευτές, ο Δημήτριος επέστρεψε από το κυνήγι. Αφού πλησίασε τον πατέρα του και τον φίλησε, όπως κρατούσε τα ακόντιά του, κάθισε κοντά του. Ο Αντίγονος, την ώρα που οι πρεσβευτές έφευγαν πια έχοντας πάρει τις απαντήσεις του, απευθύνθηκε σ’ αυτούς με δυνατή φωνή και είπε: “Και αυτό να το αναφέρετε, άνδρες, για μας, ότι τέτοιου είδους είναι η μεταξύ μας σχέση”. Εννοούσε, δηλαδή, ότι η (μεταξύ τους) ομόνοια και η εμπιστοσύνη προς το γιο του αποτελούσαν ένα είδος ισχύος για τη βασιλική εξουσία και ένα δείγμα δύναμης. Τόσο δύσκολα μοιράζεται από κάθε άποψη η εξουσία και τόσο γεμάτη είναι από δυσπιστία και κακοβουλία, ώστε ο σπουδαιότερος και ο γηραιότερος από τους διαδόχους του Αλεξάνδρου να χαίρεται, επε…

Ο σκοπός των τεχνών κατά τον Πλούταρχο

Εικόνα
[Από την εισαγωγή στο βίο του Δημήτριου και του Αντώνιου]        Αυτοί που πρώτοι συνέλαβαν την ιδέα ότι οι τέχνες μοιάζουν με τις αισθήσεις, μου φαίνεται ότι κατάλαβαν επίσης και την ικανότητά αυτών για διακρίσεις, ικανότητα με την οποία μπορούμε εκ φύσεως να κατανοήσουμε τα αντίθετα, τόσο στη μια όσο και στην άλλη περίπτωση. Γιατί αυτό είναι το κοινό τους σημείο. Διαφέρουν, όμως, ως προς το σκοπό, για τον οποίο μεταδίδουν τα αποτελέσματα των διακρίσεων.[1] Γιατί οι αισθήσεις σε καμιά περίπτωση δεν υπάρχουν για να αντιλαμβανόμαστε τα άσπρα αντικείμενα περισσότερο από τα μαύρα, τα γλυκά από τα πικρά, τα μαλακά και εύπλαστα από τα σκληρά και άθραυστα, αλλά η δουλειά τους είναι να ενεργοποιούνται από κάθε αντικείμενο που τυχαίνει να συναντούν και με την ενεργοποίησή τους να μεταδίδουν στη νόηση τα ερεθίσματα όπως τα δέχονται. Οι τέχνες, όμως, με τη βοήθεια της λογικής έχουν καταστεί ικανές να διαλέγουν και να λαμβάνουν ό,τι τους ταιριάζει, καθώς επίσης και να αποφεύγουν και να αποκρούου…

"Θεός έγινες από άνθρωπος": ορφικό κείμενο από τους Θουρίους

Εικόνα
Timpone Grande
[Θούριοι, Λουκανία][1]
Μόλις η ψυχή το φως του ήλιου αφήσει, στο δεξιό το θίασο να πας,[2] να ’σαι πολύ προσεκτικός στα πάντα.[3]Χαίρε[4] που έπαθες το πάθημα, ποτέ που πριν δεν είχες πάθει.[5]Θεός έγινες από άνθρωπος, κατσίκι έπεσες στο γάλα.Χαίρε, χαίρε. Τον δεξί δρόμο να πάρεις,προς το λιβάδι το ιερό και τ’ άλση της Περσεφόνης.



[1] Από τύμβο του 4ου αιώνα π.Χ. (TimponeGrande). Το λεπτό χρυσό έλασμα ήταν τυλιγμένο πολλές φορές και τοποθετημένο μέσα σε ένα μεγαλύτερο και πιο παχύ διπλωμένο σε μορφή φακέλου. Βρέθηκε πλάι στο κρανίο του νεκρού, ο οποίος ήταν αποτεφρωμένος σε ξύλινο φέρετρο. Αυτό το έλασμα είναι κάπως διαφορετικό από άλλα παρόμοια κείμενα, επειδή το θέμα του δεν είναι μόνο να δώσει οδηγίες στον θανόντα. Η προοπτική που επιλέγεται από τον στίχο 3 και εξής είναι εξωτερική, ωσάν το πέρασμα της ψυχής στον Άδη να επισκοπείται από αυτόν εδώ τον κόσμο και να θεωρείται ως δεδομένο ότι ο μυημένος έκανε ό,τι όφειλε να κάνει και ότι πέτυχε το στόχο του. Αυτός είναι ο λ…

19 λυχνάρια (Museum Romanum 1707)

Εικόνα

Παρμένων ο Βυζάντιος, Ίαμβοι

Εικόνα
Ο Παρμένων από το Βυζάντιο υπήρξε ιαμβογράφος, ο οποίος έζησε κατά πάσα πιθανότητα το 3ο π.Χ. αιώνα. Φέρεται ως συγγραφέας ενός έργου με τον τίτλο Ίαμβοι, αποσπάσματα του οποίου διέσωσε κυρίως ο Αθήναιος και μεταγενέστεροι σχολιαστές και λεξικογράφοι.  
Ίαμβοια. (Αθήν. 5. 221 Α :)Πίνοντας ο άντρας το κρασί, όπως νερό το άλογο,            μιλάει Σκυθικά,[1] κι ούτε το κόππα δε γνωρίζει[2]...            Κείται δίχως μιλιά έχοντας σε πιθάρι κολυμπήσει,            σε ύπνο βυθισμένος, σαν να ’πιε παπαρούνα για φαρμάκι.[3]
β. (Αθήν. 3. 75 F :)            Ο Παρμένων ο Βυζάντιος επαινώντας σαν εξαιρετικά τα σύκα από τις Κάνες, την πόλη της Αιολίδας,[4] λέει στους Ιάμβους του:Πολύ θάλασσα διάβηκα, δίχως από τις Κάνες σύκα να κουβαλώ φορτίο.
γ. A.(Σχ. Πίνδ. Πυθ. 4. 99 :)            (Ο Πίνδαρος) αποκαλεί το Νείλο γιο του Κρόνου,[5]όπως και ο Παρμένων:Αιγύπτιε Δία, Νείλε.Γιατί το νερό του Νείλου αναλογεί προς τις βροχές του Δία...
Β.(Τζέτζ., Σχ. Ιλ. 1. 423 :)            Ο Βυζάντιος Παρμένων :Αιγύπτιε…

Εικόνες θεών και θεαινών (Museum Romanum, έκδ. 1706)

Εικόνα

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

Εικόνα
O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Η λύρα και η μουσική στην Εποχή του Χαλκού

Εικόνα
Από την Εποχή του Χαλκού στο Αιγαίου έχουν σωθεί απεικονίσεις των μουσικών και των τραγουδιστών, καθώς και εικόνες και θραύσματα των μουσικών οργάνων. Στην πρώιμη περίοδο κυριαρχεί ως μουσικό όργανο η άρπα, αλλά από τη μέση εποχή και μετά επικρατεί στη θέση της η λύρα. Διαθέτουμε επίσης δείγματα και απεικονίσεις σείστρων.         Αντίθετα από τις άρπες, οι λύρες έχουν μια σειρά από χορδές ίσου μεγέθους που κατεβαίνουν στο ηχείο από έναν ζυγό υποστηριζόμενο από δύο βραχίονες ίσου μήκους. Για την παραγωγή των διάφορων ήχων οι χορδές είτε κουρδίζονται (συνήθως με τέντωμα στο ζυγό), είτε πιέζονται με το αριστερό χέρι, δηλαδή τα δάχτυλα ακουμπάν τις χορδές σε διάφορα ύψη, συντομεύοντας τις ταλαντώσεις τους κατά το χτύπημα. Η λύρα υπάρχει σε δύο τύπους, που ονομάζονται χέλυς και φόρμιγγα ή κιθάρα. Στην κλασική εποχή η χέλυς, η οποία πήρε το όνομά της από την ομοιότητά της με χελώνα, θεωρούνταν όργανο των ερασιτεχνών, ενώ η κιθάρα ήταν μεγάλη και προοριζόταν για επαγγελματίες. Από τις απεικο…

Ύμνοι, θρησκεία, τελετουργία, μύθοι

Εικόνα
Η υμνογραφία αποτελεί βασικό στοιχείο κάθε λατρείας τόσο αρχαίας όσο και σύγχρονης, αφού το θρησκευτικό άσμα, όπως άλλωστε και κάθε είδους θρησκευτική τέχνη, σηματοδοτεί μια αλλαγή στη συμπεριφορά των ανθρώπων σε σχέση με την καθημερινότητά τους. Η αλλαγή αυτή είναι απαραίτητη, προκειμένου ο πιστός να εισαχθεί σε μια κατάσταση διαφορετική από την τετριμμένη και να νιώσει ότι έρχεται σε επαφή με κάτι ανώτερο από αυτόν. Γι’ αυτό και το θρησκευτικό άσμα συνοδεύεται συνήθως και από άλλες μη «κανονικές» συμπεριφορές, όπως λ.χ. το άπλωμα των χεριών, το γονάτισμα ή ακόμη και το ξάπλωμα στο έδαφος. Το σημαντικό στοιχείο σε όλη αυτή τη διαδικασία είναι ότι επιτρέπει στο άτομο να αναγνωριστεί ως προσευχόμενο τόσο από τον εαυτό του όσο και από την κοινότητα των υπόλοιπων πιστών, αλλά και από την ίδια τη θεότητα.    Το θρησκευτικό άσμα εντάσσεται, λοιπόν, σε ευρύτερα συμφραζόμενα, τα οποία κατά κάποιο τρόπο περιχαράσσουν μια θρησκευτική σφαίρα μέσα στα εγκόσμια. Η περιχαράκωση αυτή έχει και άλλου…

23 εικόνες θεοτήτων (Museum Romanum, έκδ. 1707)

Εικόνα