Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Η ιστορία της Πολυκρίτης (Παρθένιος 9)


 Πολυκρίτη

[Η ιστορία αυτή αντλήθηκε από το πρώτο βιβλίο των Ναξιακών του Ανδρίσκου. Και ο Θεόφραστος γράφει γι’ αυτήν στο τέταρτο βιβλίο του έργου του Προς τους καιρούς].[1]

            Ήταν μια εποχή που οι Μιλήσιοι μαζί με τους συμμάχους τους είχαν περάσει επιτιθέμενοι στη χώρα των Ναξίων και είχαν οικοδομήσει ένα τείχος μπροστά από την πόλη, λεηλατώντας την ύπαιθρο και φρουρώντας τους έγκλειστους Ναξίους. Τότε κατά τύχη μια κοπέλα με το όνομα Πολυκρίτη είχε μείνει πίσω στο Δήλιο ιερό,[2] που κείται κοντά στην πόλη, και γοήτευσε τον αρχηγό των Ερυθραίων[3] Διόγνητο, ο οποίος με δική του δύναμη πολεμούσε στο πλευρό των Μιλησίων. Κυριευμένος από μεγάλο πόθο της έστελνε μηνύματα, γιατί δεν ήταν θεμιτό να ασκήσει βία επάνω της, αφού ήταν ικέτιδα στο ιερό. Εκείνη μέχρις ένα ορισμένο σημείο δε δεχόταν τους απεσταλμένους του. Όταν όμως έγινε πολύ φορτικός, του είπε πως δεν θα τον υπακούσει, παρά μόνο αν υποσχεθεί να εκτελέσει ό,τι τυχόν επιθυμούσε εκείνη. Ο Διόγνητος, χωρίς να υποπτευθεί την παγίδα, ορκίστηκε με μεγάλη προθυμία στην Άρτεμη να της κάνει τη χάρη σε ό,τι τυχόν αποφάσιζε. Μόλις εκείνος ορκίστηκε, η Πολυκρίτη τον έπιασε από το χέρι και του έκανε λόγο για προδοτική παράδοση του οχυρού (των Μιλησίων). Τον ικέτεψε πολύ να λυπηθεί την ίδια και τη συμφορά της πόλης της. Ο Διόγνητος, όταν τα άκουσε αυτά, βγήκε εκτός εαυτού και τραβώντας το ξίφος του όρμησε να φονεύσει την κοπέλα. Κατανοώντας όμως το χρηστό ήθος της και συνάμα κυριευμένος από έρωτα –έπρεπε, καθώς φαίνεται να μεταβληθεί για τους Ναξίους η παρούσα δύσκολη κατάσταση- εκείνη τη στιγμή δεν αποκρίθηκε, σκεπτόμενος τι πρέπει να γίνει. Την επόμενη μέρα της υποσχέθηκε να κάνει την προδοσία. Τρεις μέρες αργότερα ήταν να γίνει μια γιορτή των Μιλησίων, τα Θαργήλια,[4] στη διάρκεια της οποίας προσφέρουν άφθονο ανόθευτο κρασί και ξοδεύουν τα πιο ακριβά πράγματα. Τότε ήταν που ο Διόγνητος προετοιμαζόταν να προδώσει το οχυρό. Αμέσως με τη βοήθεια της Πολυκρίτης ενέθεσε μέσα σε ένα ψωμί μια μολύβδινη επιστολή και την έστειλε στα αδέρφια της, που ήταν οι αρχηγοί της πόλης, με την προτροπή να ετοιμαστούν και να έρθουν εκείνη τη νύχτα.[5] Τους έλεγε ότι ο ίδιος θα σηκώσει για χάρη τους ψηλά ως σημάδι ένα φως. Η Πολυκρίτη πρόσταξε στον κομιστή του άρτου να πει στους αδελφούς της να μην έχουν ενδοιασμούς, αφού η απόπειρα θα ήταν επιτυχημένη, μόνο αν εκείνοι δεν είχαν ενδοιασμούς. Ο αγγελιαφόρος έφτασε ταχέως στην πόλη και ο Πολυκλής, αδερφός της Πολυκρίτης, συλλογιζόταν έντονα αν πρέπει να πιστέψει το μήνυμα ή όχι. Στο τέλος όλοι συμφώνησαν ότι έπρεπε να πιστέψει. Ήρθε λοιπόν η νύχτα στην οποία είχε οριστεί να συγκεντρωθούν όλοι. Αφού προσευχήθηκαν πολύ, ενώθηκαν με τους άνδρες του Διόγνητου και εφόρμησαν στο τείχος των Μιλησίων, άλλοι από την ανοιχτή πύλη, άλλοι περνώντας από πάνω το τείχος, και όταν βρέθηκαν όλοι μαζί εντός, άρχισαν να κατασφάζουν τους Μιλησίους. Τότε, όμως, σκοτώθηκε από λάθος και ο Διόγνητος.[6] Την επόμενη μέρα όλοι οι Νάξιοι ποθούσαν πολύ να ευχαριστήσουν την κοπέλα. Άλλοι τις έδεναν ταινίες στο κεφάλι, άλλοι την έντυναν με ζώνες. Εξαιτίας του πλήθους των πραγμάτων που ρίχνονταν πάνω της η κοπέλα ένιωσε δυσφορία και πνίγηκε. Την έθαψαν με δημόσια έξοδα στην πεδιάδα και θυσίασαν μια εκατοντάδα από όλα προς τιμήν της. Ορισμένοι λένε ότι και ο Διόγνητος αποτεφρώθηκε στην ίδια πυρά με το κορίτσι, επειδή οι Νάξιοι φρόντισαν γι’ αυτό.





[1] Ο Παρθένιος φαίνεται να συνδυάζει δύο διαφορετικές διηγήσεις. Στην πρώτη οι Νάξιοι επιτίθενται στους Μιλήσιους στη διάρκεια μιας γιορτής. Στη δεύτερη ο Διόγνητος είναι δεσμευμένος με όρκο στην ερωμένη του να παραδώσει ένα οχυρό.
[2] Ίσως ιερό της Αρτέμιδος, η οποία γεννήθηκε στη Δήλο. Παρακάτω ο Διόγνητος ορκίζεται στην Άρτεμη.
[3] Οι Ερυθραί ήταν ιωνική πόλη της Μικράς Ασίας.
[4] Γιορτή των Αθηναίων και των Ιώνων προς τιμήν του Απόλλωνος και της Αρτέμιδος, η οποία τελούνταν στις αρχές του καλοκαιριού.
[5] Στη διήγηση, όπως την παραδίδει ο Πλούταρχος, Γυναικών αρεταί 254D, η Πολυκρίτη στην πραγματικότητα εξαπατά το Διόγνητο και στέλνει κρυφά το μήνυμα.
[6] Στον Πλούταρχο η Πολυκρίτη τελικά διασώζει το Διόγνητο από τα χέρια των συμπολιτών της, αν και η ίδια πεθαίνει από τη συγκίνηση για τις τιμές που της επιφύλαξαν.

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

A. L. Millin, Pierres gravées inédites, 1817

Η σημασία και η ετυμολογία των ονομάτων Πάτροκλος, Σωκράτης και ορισμένων άλλων

[Επειδή κυκλοφορεί πολύ μια ανάρτηση με ερμηνείες και ετυμολογίες αρχαίων ονομάτων που έχει κατά τη γνώμη μου ανακρίβειες, είπα να δώσω τη δική μου εκδοχή για μερικά από αυτά, στηριγμένος κυρίως στον Chantraine, αλλά και άλλες έγκυρες πηγές]
Διομήδης: το πρώτο συνθετικό από το Ζεύς / Διός και το δεύτερο από το μήδεα = η σκέψη (< μήδομαι =σκέφτομαι, σχεδιάζω). Συνεπώς Διομήδης = η σκέψη, το σχέδιο του Δία.
Λαέρτης: λαός και ἐρέθω =ερεθίζω, διεγείρω, ξεσηκώνω. Πβ. με αντιστροφή στη σειρά των συνθετικών το μυκηναϊκό Ἐρτίλαος.
Λέανδρος: «ο άνδρας του στρατού», δηλαδή ο στρατιώτης. Εδώ λαός = στρατός.
Ορέστης: από το ὄρος και την κατάληξη -της. Δεν είναι σύνθετη λέξη, αλλά παράγωγη. Η λέξη είχε δύο θέματα: ὄροσ- και ὄρεσ-. Το πρώτο θέμα χωρίς κατάληξη έδωσε την ονομαστική ὄρος, το δεύτερο θέμα υπέστη φωνητικές αλλοιώσεις στις πλάγιες πτώσεις: π.χ. γενική ενικού ὄρεσ-ος> ὄρεhος> ὄρεος> (τοῦ) ὄρους Ο Όμηρος διατηρεί λείψανο τοπικής/οργανικής ὄρεσ-φι (=στα βουνά). Πραγματικό σύνθετο εί…