Μετάβαση στο κύριο περιεχόμενο

Homero Aridjis (Poema al Sol), Ποίημα για τον ήλιο



Ηλιοτρόπιο προφήτη,
κίτρινε σπόρε,
το όνομά σου σε μία συλλαβή χωρά, είπε ο ποιητής.

Πατέρα των μυθολογιών,
το όνειρο του φωτός γεννά μορφές,
είπε ο ζωγράφος.

Εάν το μάτι δεν ήταν του Ήλιου,
πώς θα μπορούσε να δει το φως;
είπε ο ποιητής.

Εάν το φως δεν ήταν μαέστρος του χρώματος,
πώς θα μπορούσε να βάψει τα μάτια του;
είπε ο ζωγράφος.

Ο Ήλιος ανατέλλει κάθε μέρα στη μεγάλη πυραμίδα της Γκίζας,
στην Ανατολή των ματιών σου αναπαύεται η νύχτα κάθε αυγή,
είπε ο ποιητής.

Ο Ήλιος δεν δύει στον ορίζοντα,
ο Ήλιος δεν γνωρίζει τη νύχτα.
Αυτό που σκοτεινιάζει είναι το μάτι, είπε ο ζωγράφος.

Δεν έχω ανάγκη να πάω να δω τη δόξα του Ήλιου
στις πεδιάδες του απογεύματος, γιατί ο Ήλιος
των μυθολογιών είναι το μάτι, είπε ο ποιητής.

Άπειρο είναι του ήλιου το ποίημα:
μπορούμε να το ζωγραφίσουμε μόνο με λόγια,
είπε ο ζωγράφος.

Όταν ο Ήλιος μιλά,
όλα τα πλάσμα σωπαίνουν,
είπε ο ποιητής.

Ο Ήλιος είναι μία Ύπαρξη,
ο Ήλιος είναι φως παρόν,
είπε ο ζωγράφος.

Το αιώνιο του Ήλιου χαμόγελο
είναι ένας στίχος που είναι ένα ποίημα
που είναι ένα σύμπαν,

το σκεπτόμενο μάτι είναι ένα μάτι που γελά,
το μάτι που νομίζει ότι το ζωγραφίζουμε
με τις δικές του ακτίνες, είπε ο ποιητής.

Ο Ήλιος δεν έχει ιστορία,
ο Ήλιος ζει στην αιωνιότητα της στιγμής,
είπε ο ζωγράφος.

Το ραβδωτό πρόσωπο του Ήλιου είναι ένας ιαγουάρος
που ταξιδεύει στο νυχτερινό ουρανό καταβροχθίζοντας σκιές,
καταβροχθίζοντας στιγμές, είπε ο ποιητής.

Ήλιος παραγινωμένος, Ήλιος αποθεωμένος,
Ήλιος του νου, Ήλιος παράφρων,
είπε ο ζωγράφος.

Η ιστορία του φωτός
είναι η αρχαιολογία του βλέμματος,
είπε ο ποιητής.

Το νοήμον φως εκπορεύεται απ’ τον Ήλιο
στην κατάλληλη θερμοκρασία για να βάψεις τα χέρια σου,
είπε ο ζωγράφος.

Μία μορφή που ρίχνει σκιά, ένα άυλο
περίγραμμα που σ’ ακολουθεί στο δρόμο, αυτός είμαι εγώ,
είπε ο ποιητής.

Τι είναι μια σκιά;
Μια λάμψη στην πλάτη,
μια κηλίδα στο έδαφος, είπε ο ζωγράφος.

Ο Ήλιος είναι η μορφή της αγάπης του,
ο άνθρωπος έχει στα μάτια του τη μορφή αυτής της αγάπης,
στο τέλος της ζωής του ο άνθρωπος θα είναι το φάσμα αυτής της αγάπης, είπε ο ποιητής.

Στο τέλος της μέρας, ανάμεσα στις μεγάλες σκιές του απογεύματος,
ο άνθρωπος θα χάσει την πρότερη λάμψη του,
είπε ο ζωγράφος.

Ο Θεός δεν υπάρχει, είπε ένας τρίτος.
Ο Θεός ζει μέσα στο κεφάλι σου.
Αν δεν τον σκέφτεσαι, χάνεται απ’ το νου σου.

Αν δεν υπάρχει ο Θεός, ποιος υπάρχει;
Εσύ σκιά; Εσύ φάσμα; Εσύ λήθη;
απάντησε ο ζωγράφος.

Ο Θεός δεν υπάρχει,
υπάρχει ένα απέραντο κενό,
είπε ο τρίτος.

Αν υπάρχει ένα τεράστιο κενό,
τότε υπάρχει κάτι,
είπε ο ποιητής.

Αυτά είναι
λόγια κενά,
είπε ο τρίτος.

Αν δεν υπάρχει Θεός,
δεν υπάρχουν τα λόγια σου,
είπε ο ποιητής.

Πριν από την αυγή, τα μάτια μου
έχουν ήδη συλλάβει ως μορφή τα πλάσματα που βλέπεις
εκείνη τη στιγμή κάτω απ’ τον Ήλιο, είπε ο ζωγράφος.

Όλα ξεκίνησαν με μια εικόνα,
όλα ξεκίνησαν με τη λέξη «φως»,
είπε ο ποιητής.

Όταν τα σκυλιά ουρλιάζουν στο φεγγάρι,
στην πραγματικότητα ουρλιάζουν στον Ήλιο,
είπε ο ζωγράφος.

Στο μυαλό μας χωρά το διαστελλόμενο σύμπαν,
στο διαστελλόμενο νου μας χωράν όλα τα άστρα:
ο νους μας είναι ένας στίχος προς το σύμπαν, είπε ο ποιητής.

Ένιωσα τα δικά μου γηρατειά,
όταν είδα την πρώτη άσπρη τρίχα στο κεφάλι της κόρης μου,
είπε ο ζωγράφος.

Ο άνθρωπος δεν πρέπει
να είναι θλιμμένος κάτω απ’ το φως,
είπε ο ποιητής.

Η εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου είναι το βιβλίο δίπλα στο κρεβάτι μου,
η εγκυκλοπαίδεια του Ήλιου είναι ένα μάτι που λάμπει
μέσα από τα κλειστά βλέφαρα, είπε ο ζωγράφος.

Στις γωνίες της βιβλιοθήκης μου,
κρυμμένο ανάμεσα σε χιλιάδες λέξεις,
λάμπει του Ήλιου το ποίημα, είπε ο ποιητής.

Είναι περίεργο που ποτέ πριν
δεν είχα σχεδιάσει πιο εκθαμβωτικές μορφές
με ακτίνες αμυδρού φωτός, είπε ο ζωγράφος.

Δεν είναι περίεργο που το ποίημα του Ήλιου
φτάνει το βράδυ και με τα μάτια κλειστά;
είπε ο ποιητής.

Την ευμετάβλητη φύση των ανθρώπινων πλασμάτων,
τη δοτική κατάσταση των πραγμάτων στον κόσμο,
αυτά τα οφείλουμε στον Ήλιο, είπε ο ζωγράφος.

Από την τόση θέαση τα μάτια μου έγιναν ηλιακά,
απ’ το να τον κατονομάζω τόσο, οι λέξεις μου ακτινοβολούν,
είπε ο ποιητής.

Απ’ το να ζωγραφίζω τόσο τα μάτια του έγινα τυφλός,
οι εικόνες του καίνε τα δάχτυλά μου,
είπε ο ζωγράφος.

Το πορτρέτο του Ήλιου
θα το ολοκληρώσουν άλλοι,
είπε ο ποιητής.

Το ποίημα του Ήλιου
ξεκίνησε εδώ και πολύ καιρό,
είπε ο ζωγράφος.

Κίτρινη συλλαβή,
ηλιοτρόπιο προφήτη,
είπε ο ποιητής.

(Από τη συλλογή Los poemas solares, 2005)

Δημοφιλείς αναρτήσεις από αυτό το ιστολόγιο

H ερωτική κατάρα από την Πέλλα: το πρώτο κείμενο της μακεδονικής διαλέκτου που ήρθε στο φως

To 1986 βρέθηκε στην Πέλλα ένα από τα σημαντικότερα από γλωσσική άποψη κείμενα της μακεδονικής γης.[1]Πρόκειται για ένα ταπεινό κείμενο, μια ερωτική κατάρα (κατάδεσμος), αλλά αποτελεί μια από τις σπουδαιότερες άμεσες μαρτυρίες για την ελληνική διάλεκτο που μιλούσε ο μακεδονικός λαός στην πρωτεύουσα του βασιλείου του. Χρονολογείται γύρω στα 375-350 π.Χ. και δείχνει πέραν πάσης αμφιβολίας ότι η γλώσσα των Μακεδόνων αποτελούσε μια ξεχωριστή παραλλαγή των λεγόμενων βορειοδυτικών ελληνικών διαλέκτων, που με τη σειρά τους συγγενεύουν στενά με την δωρική. Όπως σημειώνει ο Crespo 2012, 55: «Ο ερωτικός κατάδεσμος παρέχει έναν νέο τύπο βορειοδυτικής δωρικής και δεν έχει παράλληλο στις λογοτεχνικές διαλέκτους. Οι μέχρι τώρα γνωστοί κατάδεσμοι είναι όλοι γραμμένοι στην τοπική διάλεκτο της περιοχής όπου βρέθηκαν και δεν υπάρχει λόγος να υποτεθεί ότι η πινακίδα αυτή αποτελεί εξαίρεση στον κανόνα. Εφόσον ο κατάδεσμος από την Πέλλα παρουσιάζει έναν συνδυασμό διαλεκτικών χαρακτηριστικών που διαφέρει α…

Η "Ελένη" του Σεφέρη: η κατάρρευση των ορίων και των αντιθέσεων

Η σύντομη ανάλυση που ακολουθεί είναι αποτέλεσμα προσωπικής ανάγνωσης (ή μήπως παρανάγνωσης;) ενός ποιήματος του Σεφέρη που θαυμάζω απεριόριστα. Στην πραγματικότητα το θεωρώ το ωραιότερο μεμονωμένο ποίημα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, επομένως η ερμηνεία μου είναι aprioriβαθιά υποκειμενική. Δεν θα επιμείνω ιδιαίτερα στη σύνδεση του κειμένου με στοιχεία από την ζωή του ποιητή ή στη σύνδεση με στοιχεία από τα ιστορικά γεγονότα του 20ού αιώνα, όπως ο κυπριακός αγώνας. Αυτά υπάρχουν και έχουν κατά κόρον επισημανθεί. Θα δώσω έμφαση σε θέματα που με ενδιαφέρουν από μια προσωπική οπτική γωνία, κυρίως στην κατάρρευση διαφόρων αντιθέσεων και ορίων μέσα στο πλαίσιο του ποιήματος.   Ο Σεφέρης στην Ελένη του, ένα από τα δημοφιλέστερα ποιήματα της νεοελληνικής λογοτεχνίας, αναμετράται με τον μύθο της Ωραίας Ελένης και του Τρωικού Πολέμου γενικότερα, δίνοντάς μας μια αριστουργηματική σύνθεση. Η συνομιλία με το μύθο δεν είναι επιφανειακή, δεν γίνεται για χάρη του μύθου. Το ποίημα δεν είνα…

LUCERNAE FICTILES, VOL. 2, 1743

Ο ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου: μια διαφορετική γλωσσική ανάλυση

O ἀσφοδελὸς λειμών του Ομήρου, όπου κατοικούν τα πνεύματα των νεκρών (Οδύσσεια ω 14), γίνεται συνήθως αντιληπτός ως ένας ευχάριστος, ακόμη και επιθυμητός τόπος. Αυτή ήταν η εντύπωση μεταξύ πολλών από τους αρχαίους Έλληνες ποιητές και ομηρικούς σχολιαστές, οι οποίοι θεώρησαν ότι το επίθετο ἀσφοδελός σημαίνει «ανθισμένος», «ευωδιαστός», «γόνιμος» και «καταπράσινος» και φαντάστηκαν τον λειμώνα ως ένα είδος «παραδείσου». 
Ωστόσο δεν είναι αυτή η εικόνα που προκύπτει από τις ραψωδίες λ και ω της Οδύσσειας, όπου έχουμε την πρώτη εκτεταμένη περιγραφή του Άδη και τις πρωιμότερες αναφορές σε ένα «ασφοδελό λιβάδι». Τα τρία χωρία, στα οποία ο Άδης χαρακτηρίζεται μ’ αυτό τον τρόπο (λ 539, 573, ω 13), απεικονίζουν ένα σκοτεινό, ζοφερό και άχαρος μέρος. 
Αυτά δεν είναι τα Ηλύσια Πεδία, όπου η ζωή είναι εύκολη και φυσάει πάντα ένας δροσιστικός δυτικός άνεμος (δ 561 - 569). Ούτε είναι τα Νησιά των Μακάρων, όπου το έδαφος φέρει τους γλυκούς καρπούς του για τους διακεκριμένους και ανέμελους ήρωες (Ησίοδο…

Λορέντζος Μαβίλης: όλα τα σονέτα (μέρος 2ο)

Μέρος 1ο

Μέρος 3ο

Όλα σε μορφή pdf


ΕΛΙΑ Στην κουφάλα σου εφώλιασε μελίσσι, γέρικη ελιά, που γέρνεις με τη λίγη πρασινάδα που ακόμα σε τυλίγει σα να ‘θελε να σε νεκροστολίσει.
Και το κάθε πουλάκι, στο μεθύσι της αγάπης πιπίζοντας, ανοίγει στο κλαρί σου ερωτιάρικο κυνήγι, στο κλαρί σου που δε θα ξανανθίσει.
Ω πόσο στη θανή θα σε γλυκάνουν, με τη μαγευτικιά βοή που κάνουν, ολοζώντανης νιότης ομορφάδες
που σα θύμησες μέσα σου πληθαίνουν. Ω να μπορούσαν έτσι να πεθαίνουν και άλλες ψυχές, της ψυχής σου αδερφάδες.

ΟΜΟΡΦΙΑ Σε  σταυροδρόμια αγέλαστα, όπου σκλάβοι της δουλειάς, τυραγνιούνται στο λιοβόρι, σαν κολασμένοι, εμπόροι και μαστόροι, κι όλους, από το χτίστη ως το μανάβη,
διάφορου δίψα μόνο τους ανάβει− περνάς εσύ τόμου σκολάσεις, κόρη, σαν περιστέρι, και το αγνό σου θώρι τέλεια κάθε άλλη επιθυμία τους παύει.
Μακριά απ’ τ’ ανθισμένα περιβόλια και αφώτιστοι απ’ της τέχνης την αχτίδα, όμως για σε ξεχνούν καθ’ έγνοια δόλια
και ειρηνεμένοι σαν από άγια ελπίδα σε καμαρώνουν μουρμουρίζοντάς σου: «Η Παναγιά, πιτσούνι μου, κο…

Lucernae fictiles, vol. 1, 1739

Η καταγωγή των Ετρούσκων

Οι Ετρούσκοι υπήρξαν λαός της Ιταλίας, φορείς ενός εξαιρετικού πολιτισμού, ο οποίος επηρέασε σε μεγάλο βαθμό την Ρώμη στην αρχαϊκή της φάση. Στην αρχή ήταν πολιτικοί επικυρίαρχοι της Ρώμης, αργότερα υπέκυψαν στη ρωμαϊκή δύναμη και αφομοιώθηκαν πολιτιστικά, γλωσσικά και εθνολογικά από αυτήν. Μεγάλες ετρουσκικές αριστοκρατικές οικογένειες ενσωματώθηκαν στη ρωμαϊκή άρχουσα τάξη, ανάμεσά τους λ.χ. και η οικογένεια του Κικέρωνα, του σπουδαίου ρήτορα και πολιτικού της Respublica.          Με τη σειρά τους οι Ετρούσκοι δέχτηκαν σε πρώιμη εποχή έντονη την επίδραση του ελληνικού πολιτισμού, μέσω των ελληνικών αποικιών της Κάτω Ιταλίας και της Σικελίας: υιοθέτησαν το ελληνικό αλφάβητο, το ελληνικό πάνθεον και την ελληνική τέχνη, προσαρμόζοντάς τα στις ανάγκες τους. Πολλές φορές μάλιστα στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού μεταδόθηκαν στους Ρωμαίους όχι άμεσα, αλλά μέσω των Ετρούσκων.                    Ένα χρόνιο πρόβλημα που απασχόλησε και απασχολεί τους ιστορικούς ήταν η καταγωγή του λαού αυτ…

O θεσμός της προξενίας στην Αρχαία Ελλάδα

Ο θεσμός της προξενίας, με τον οποίο μια πόλη συνάπτει ένα είδος σχέσης με κάποιο άτομο σε άλλη πόλη στη βάση του αντίστοιχου προτύπου της ξενίας στην ιδιωτική σφαίρα ζωής, φαίνεται ότι θεσμοποιήθηκε στις ελληνικές πόλεις ήδη από τον 7ο αιώνα π.Χ.ως κρατική πολιτική εκδοχή της παραδοσιακής ξενίας, αφού στην αρχαιότητα δεν υπήρχαν τακτικές διπλωματικές υπηρεσίες, ούτε μόνιμες πρεσβείες στο εξωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι την ίδια μετάβαση από την ιδιωτική στη δημόσια σφαίρα που παρατηρούμε στη σχέση μεταξύ ξενίας και προξενίας μπορούμε να την παρατηρήσουμε και στην περίπτωση των adhoc πρέσβεων, κηρύκων και αγγελιαφόρων, οι οποίοι δεν αποτελούν πια ιδιωτικά πρόσωπα, αλλά ορίζονται από τη συνέλευση (Βουλή ή Εκκλησία), συνήθως με εκλογή, και εκπροσωπούν την πόλη. Γενικά ο πρόξενος προσέφερε σε επίσημο επίπεδο τις υπηρεσίες που ένας ιδιώτης θα περίμενε από έναν ξένο.Ο πρόξενος αναλάμβανε να μιλήσει για λογαριασμό των ξένων στη συνέλευση του λαού ή στη Βουλή και ήταν επίσης υποχρεωμένος…

Giovanni Battista Passeri, Picturae Etruscorum in vasculis, vol. 2, Roma 1770

Μητρόδωρος ο Επικούρειος, απόσπασμα από την πραγματεία κατά των διαλεκτικών

Ο P.Herc. 255 μαζί με μια σειρά από άλλα παπυρικά αποσπάσματα από το Herculaneum (418, 1084, 1091, 1112  και ίσως 390, 456, 1103, 1108 -μέσα του 3ου αιώνα π.Χ.) μοιάζουν να αποτελούν μέρος μιας επικούρειου τύπου κριτικής εναντίον άλλων φιλοσόφων. Στα χωρία εμφανίζονται τα ονόματα του Πλάτωνα, του Στίλπωνος, του Επίκουρου και του Πολύαινου. Αποδίδονται στον Μητρόδωρο τον Λαμψακηνό και στην πραγματεία του Προς τους διαλεκτικούς (Διόγ. Λαέρτ. 10.24), αφού ένα από αυτά το παραθέτει ο Πλούταρχος (1125b) ακριβώς με το όνομα του Μητρόδωρου. Το χωρίο που μεταφράζεται παρακάτω, το μόνο σχετικά ακέραιο, σχολιάζει την πρόοδο της πρώιμης ανθρωπότητας στην ανακάλυψη νέων ιδεών και νόμων. Σχολιάζει ειρωνικά την υποτιθέμενη «αθανασία» των ευρετών αυτών των ιδεών, οι οποίοι όχι μόνο την επικαλέστηκαν για τον εαυτό τους, αλλά είχαν ως συνεργάτες και τους μυθολόγους, μια άποψη που πηγαίνει πίσω ως τον Πρόδικο και υιοθετήθηκε και από τον Στωικό Περσαίο. Το χωρίο μοιάζει να συζητά την αντι-πλατωνική αντί…