Αναρτήσεις

Προβολή αναρτήσεων από Δεκέμβριος, 2013

Ζωή-θάνατος-ζωή: στα ίχνη των Ορφικών της Ολβίας

Εικόνα
Τα οστέινα πλακίδια από την Ολβία του Πόντου
Πρόκειται για μια σειρά από οστέινα ορθογώνια πλακίδια του 5ου αιώνα π.Χ., στιλβωμένα, με στρογγυλεμένες άκρες, με διαστάσεις 5x4 εκ. και πάχος 0,5 εκ.  Τρία από αυτά έφεραν σύντομες επιγραφές. Τα πλακίδια μαρτυρούν την ύπαρξη Διονυσιακής-Ορφικής κοινότητας και λατρείας στην πόλη της Ολβίας ήδη από την κλασική εποχή, επιβεβαιώνοντας έτσι τις σχετικές πληροφορίες του Ηροδότου (4.79) που αμφισβητούνταν από τους ιστορικούς. Περιέχουν σύντομες φράσεις που μπορεί να λειτουργούσαν ως μυστικά αναγνωριστικά συνθηματικά μεταξύ των μυστών σ’ αυτή τη ζωή, αλλά και μετά θάνατον (σύμβολα). Εναλλακτικά μπορεί να αποτελούσαν ένα είδος σύντομης σύνοψης των βασικών δογμάτων της ορφικής ομάδας (breviarium) ή κάποιου ευρύτερου λειτουργικού κειμένου (ιερός λόγος). Ορισμένοι ειδικοί θεωρούν ότι μπορεί να λειτουργούσαν και ως μαγικά αντικείμενα ή ως μέρος μιας ορφικής τελετουργίας (τα χάραζαν επί τόπου -ίσως κάποιος ιερέας ή ορφεοτελεστής- και τα άφηναν εκεί μετά…

Η συνάντηση του Ησιόδου με τις Μούσες

Εικόνα
[P. Oxy. 3537 (recto 3 κ.εξ.): ο οξυρύγχειος πάπυρος χρονολογείται στον 3ο ή πρώιμο 4ο αιώνα μ.Χ. Μας διέσωσε 24 στίχους καθώς και τον τίτλο μιας σύνθεσης, της οποίας ο συγγραφέας προσπαθεί να φανταστεί τι θα έλεγε ο Ησίοδος μετά τη συνάντησή του με τις Μούσες στον Ελικώνα. Το μοτίβο της συνάντησης με τις Μούσες, σημάδι του χρίσματος ενός ανθρώπου ως ποιητή, είναι σύνηθες στην αρχαιότητα: εκτός από τον Ησίοδο, ας αναφέρουμε τον Καλλίμαχο, τον Βεργίλιο, τον Θεόκριτο, τον Έννιο. Ο συνθέτης τού κειμένου πρέπει να ήταν κάποιος ανώνυμος για μας ρήτορας-ποιητής, γεννημένος στην Αίγυπτο (πιθανώς ο πάπυρος είναι αυτόγραφό του), άνθρωπος με ευρεία ποιητική παιδεία. Το ποίημα είναι σε εξάμετρο στίχο και δεν στερείται χάρης και ζωντάνιας, ενώ είναι και αρκετά πρωτότυπο. Οι Μούσες φαίνεται να εμπνέουν στον Ησίοδο τη Θεογονία, τον Κατάλογο των γυναικών και πιθανώς τα Έργα και ημέρες. Ο Ησίοδος αποχαιρετά την ποιμενική ζωή και τη βουκολική ποίηση, απευθύνεται στους γονείς και τον αδερφό του Πέρση, …

Γιατί το ιερό του Ευνόστου στην Τανάγρα ήταν άβατο για τις γυναίκες (Πλούταρχος)

Εικόνα
[Πλούταρχος, Ελληνικά αίτια 40]Ο Ελιεύς, γιος του Κηφισού, και η Σκιάς είχαν έναν γιο, τον Εύνοστο, ο οποίος λέγεται ότι πήρε αυτό το όνομα, επειδή τον μεγάλωσε μια νύμφη, η Ευνόστη. Δεν ήταν μόνο όμορφος και δίκαιος, αλλά στον ίδιο βαθμό σοβαρός και σώφρων άνθρωπος. Λένε ότι τον ερωτεύτηκε η Όχνα, μια από τις θυγατέρες του Κολωνού, η οποία ήταν ξαδέρφη του. Όταν εκείνη προσπάθησε να τον αποπλανήσει, ο Εύνοστος την απέρριψε και λοιδορώντας την ξεκίνησε να πάει στ’ αδέρφια της, για να την κατηγορήσει. Όμως η κοπέλα τον πρόφθασε και τον κατήγγειλε με τις ίδιες κατηγορίες, εξερεθίζοντας τους αδελφούς της Έχεμο, Λέοντα και Βουκόλο να σκοτώσουν τον Εύνοστο, επειδή τάχα συνευρέθηκε μαζί της με τη βία. Εκείνοι, λοιπόν, έστησαν ενέδρα και σκότωσαν τον νεαρό. Ο Ελιεύς, όμως, τους συνέλαβε. Η Όχνα, μεταμελημένη και γεμάτη ταραχή, αφού από τη μια ήθελε να λυτρώσει τον εαυτό της από την λύπη του έρωτα, ενώ από την άλλη στεναχωριόταν για τους αδερφούς της, αποκάλυψε στον Ελιέα όλη την αλήθεια κι ε…